Pigment Boyar maddelerle Baskı Yapma
  • Pigment Boyar maddelerle Baskı Yapma
    Yazan

    Tüm insanlığın temel ihtiyaçlarından birisi de giyinmektir. Bu ihtiyacın karşılanması amacıyla tekstil sektörü ortaya çıkmıştır. Tekstil, içerisinde iplik ve kumaş oluşumu terbiyesi ve hazır giyim olmak üzere üç temel dala ayrılır ve her biri kendi içinde ayrı birer sektördür. Tekstilin terbiyesi, herhangi bir formda tekstil materyalinin (elyaf, iplik veya kumaş) görünümünü güzel; kullanımını kolay ve kullanışlı hâle getirmek olarak nitelendirilebilir.

    İnsanoğlu tekstili, sadece giyinme ihtiyacı için kullanmamıştır. Aynı zamanda kişiliğini yansıtmak, fark yaratmak, yaşadığı ortamı süslemek ve daha kullanışlı hâle getirmek, farklı zevklere hitap edebilmek için de kullanmıştır. İşte bu noktada tekstil terbiyesinin rolü büyüktür.

    PİGMENT BOYAR MADDELERLE BASKI YAPMA

    Pigment boyar maddelerle baskı işlemi tek adımda direkt baskı yöntemi ve aşındırma yöntemi ile yapılır.

    BASKIDA KULLANILAN BOYARMADDELER

    Kıvamlaştırıcı, binder, üre veya gliserin, iyon tutucu, köpük kesici baskıda kullanılan pigment boyar maddelerdir.

    PİGMENT BOYARMADDELERİN ÖZELLİKLERİ

    Pigment boyar maddeler suda çözünmeyen, elyaf ile muamele edildiğinde hiçbir kimyasal reaksiyon göstermeyen renkli parçacıklardır. Bunun sebebi yapısında sülfat gibi suda çözünmeyi sağlayan grupların bulunmamasıdır. Elyafa ancak mekanik olarak tutunmaları söz konusudur. Bu da yardımcı bir maddeyle olur. Pigment boyar maddelerin elyafa böyle tutunmalarını sağlayan yardımcı maddelere binder (bağlayıcı) denir.

    Binderler kimyasal birer yapıştırıcı olarak düşünülebilir. Binderler pigmentin elyafın yüzeyine yapışmasını sağlayan kimyasallardır. Binderlerin birçoğu elyaf ile mekanik bağ yaparken bazıları da kimyasal bağ yapar.

    PİGMENT BOYARMADDELERİN HASLIKLARI

    Baskıda kullanılan pigmentler içerisinde binder olan patlar da kumaşa basılır ve kumaş yüzeyinde ince bir film tabakası şeklinde mekanik olarak tutunur. Sonra yüksek sıcaklıklarda fikse edilir. Film içerisine yerleşmiş boyar madde parçacıkları ne suda çözünür ne de lif ile bağ yapar durumdadır. Bu nedenle sürtünme haslıkları düşüktür. Kumaşta yumuşak bir tuşeye sahiptir. Renk verimi ve parlaklığı da yüksektir. Ayrıca geniş renk paletine sahiptir.

    PİGMENT BOYARMADDELERİN KULLANIM YERLERİ

    Pigment boyar maddeler hemen hemen bütün elyaf türleri ve karışımları için kullanılabilen boyar maddelerdir. Diğer boyar maddelerle baskıda karşılaşılan zorluklar bu boyar maddelerde yoktur. Fiksaj ve ard işlemlerinin maliyetlerinin düşüklüğü nedeniyle tercih edilir. Fakat hassas materyallerde binderlerin tutumu bir miktar olumsuz etkilemesi dezavantajlarından sayılabilir.

    PİGMENT BOYARMADDELERLE BASIKI

    Pigment boyar maddelerle baskı işlemi tek adımda direkt baskı yöntemi ve aşındırma yöntemi ile yapılır. Direkt baskı yönteminde kullanılacak baskı patında pigment boyar maddenin ihtiyaç duyduğu tüm kimyasal ve yardımcı maddeler vardır. Bir pigment baskı patında kullanılan kimyasallar şöyle sıralanabilir:

    >>>>> Kıvamlaştırıcı

    >>>>> Binder

    >>>>> Üre veya gliserin

    >>>>> İyon tutucu

    >>>>> Köpük kesici

    >>>>> Pigment boyar madde

    Kıvamlaştırıcı olarak emülsiye kıvamlaştırıcılar kullanılır. Emülsiye kıvamlaştırıcılar su ve gaz yağı karışımıdır. Genellikle % 70 gaz yağı, % 29 su ve % 1 emülgatörden oluşur. Emülsiye kıvamlaştırıcılar haricinde sentetik kıvamlaştırıcılar veya kitre alginat gibi doğal kıvamlaştırıcılar da kullanılabilir.

    Binderler bağlayıcı olarak görev yapar. Organik yapıdır. Moleküllerindeki zincirin uzunluğuna bağlı olarak binderin kumaşa verdiği sertlik veya yumuşaklık değişir. Uzun zincirliler biraz daha yumuşak olurken haslık özelliklerinde bir miktar düşüş gözlenir.

    Üre veya gliserinin kullanım amacı baskı patının nem oranını artırmaktır. Üre veya gliserin, bünyelerinde su tuttukları için bu nem fikse sırasında gerekli olan ortamın sağlanmasında kullanılır.

    İyon tutucular su ile birlikte gelebilecek ağır metal iyonlarının patın içerisindeki kimyasal maddelerin yapılarının bozulmasını önlemek için kullanılır. Arıtılmış su kullanılıyorsa iyon tutuculara gerek duyulmayabilir.

    Baskı patları kıvamlı, yüksek viskoziteli karışımlardır. Bu karışım hazırlanırken önce kıvamlaştırıcı su ile uzun süre yüksek devirde karıştırılır, ardından kimyasallar sırayla bu karışıma ilave edilir ve bu süre içerisinde pat karıştırılmaya devam edilir. Bu yüksek devirde karışım köpüklenmeye sebep olabilir. Bunun önlenmesi için köpük kesici kullanılır. Tüm kimyasallar eklenince pat baskıya hazır demektir.

    Pigmentlerle direkt baskı üç adımda gerçekleşir:

    >>>>> Direkt baskı

    >>>>> Kurutma

    >>>>> Fikse

    Direkt baskı, baskı patının renksiz kumaş yüzeyine direkt basılması esasına dayanır. Pigment boyar maddelerle baskı işleminde kumaş her zaman renksiz kumaşa basılmayabilir. Çeşitli renk efektleri yaratmak için modaya göre renkli kumaş yüzeylerine de baskı yapılması mümkündür. Çünkü pigmentler boyar maddeler gibi bağ yapmadıkları için kapatıcılıkları diğer tüm boyar maddelerden fazladır. Üzerine basıldığı rengi kapatma özelliğine sahiptir.

    İkinci adım olan kurutma, baskı yapıldıktan hemen sonra yapılmalıdır. Bu işlem, her ne kadar pat kıvamlı ve akması, yayılması zor olsa da fikseye gitmeden önce bir kurutma işleminden geçmelidir. İşletme içerisindeki iş akışına bağlı olarak kumaş baskıdan hemen sonra beklemek zorunda kalabilir ve fikseye giremeyebilir. Bu esnada renklerin karışmaması, birbiri üzerine sarılan ya da yığılan kumaşın kendini kirletmemesi için bir ara kurutmaya ihtiyaç duyulur. Bu işlem 100-120 °C sıcaklıklar civarında ve sadece kumaş üzerindeki patı kurutmak amaçlı yapılır. Islaklığın yoğunluğuna göre 5-10 dakika arasında değişir.

    Binderlerin bir diğer kullanım yeri ise renkli aşındırma baskıda aşındırma patındadır. Pigmentler kimyasallardan etkilenmedikleri için renkli aşındırmada aşındırma patının içerisine konur. Genellikle reaktif zeminli kumaşların aşındırılmasında aşındırılan yerin renklendirilmesi için kullanılır. Bu baskı için baskı adımları da şöyledir:

    >>>> Baskı

    >>>> Kurutma

    >>>> Fiksaj

    Bu üç adım direkt baskı ile aynıdır. Sadece birinci adımda renksiz değil özellikle renkli ve genellikle reaktif boyar madde ile boyanmış bir kumaş üzerine baskı yapılır. Pat içerisindeki kimyasallara ek olarak bir de reaktif boyar maddeyi aşındırıcı indirgen ya da yükseltgen madde ilave edilir. Ancak kullanılan kıvamlaştırıcının konulacak bu aşındırma maddesinden etkilenmeyecek bir kıvamlaştırıcı olmasına dikkat edilmelidir.

    En son adım fiksaj adımıdır. Bu işlem 180-200 °C arasında 3-5 dakika süre ile yapılır. Bu aşamada binder, kumaş ile bağ yapar ve fiksaj gerçekleşmiş olur.

    IŞIK KABİNİNDE RENK KONTROLÜ

    Işık kabini üzerinde gün ışığı, UV ışığı ve TL-84 ışığı bulunan bir kutudur. Bu kutu içerisinde subjektif olarak renk karşılaştırması yapılır. Gün ışığı her türlü rengin karşılaştırılmasında kullanılır ve genel bir değerlendirmede ölçüttür. UV ışığı ultraviyole (mor ötesi) ışığın kısaltmasıdır. Fosforlu renklerin ve optik beyazlatma yapılmış kumaşların tespitinde kullanılır. TL-84 aydınlatma indeksi yüksek mağaza ışığıdır. Müşteri isteği doğrultusunda kullanılan bir ölçüttür.

    images/boyarmaddelerdebaski/01pigm.jpg

    PİGMENT BOYARMADDE İLE BASKI YAPILMASI

    1-Pigment boyar maddelerle baskı patı alınır.( Patın kıvamının uygun olduğundan emin olunmalıdır.)

    2-Pigment boyar madde uygun miktarlarda pata ilave edilir.( Miktarın reçeteye uygun ve doğru tartıldığından emin olunmalıdır.)

    3-Baskı yapılacak materyal düzgün ve düz bir şekilde baskı alanına serilir.( Materyalin kırışıksız ve baskı alanına düzgün yerleştiğinden emin olunmalıdır).

    images/boyarmaddelerdebaski/02pigm.jpg

    4-Baskı şablonu baskı yapılacak yüzeye yerleştirilir.( Şablonun kenarlara hizalandığından emin olunmalıdır)

    5- Hazırlanan pat şablonun üzerine pat alanına şerit şeklinde dökülür.( Patı şablonun deliklerinin üzerine dökülmemelidir.. Kenarına şerit şeklinde dökülmelidir) 

    03pigm.jpg

    6-Pat rakle yardımı ile bir kenardan karşı kenara doğru sürüklenir. Bu işlemi en az üç kere tekrarlanır.

    ( Düzgün bir baskı yapıldığından emin olunmalıdır.)

    04pigm

    05pigm7- Baskıyı gergefli kurutucuya yerleştirilir ve fikse edilir.( Fikse sıcaklığının uygun olduğundan emin olunmalıdır.Mamulü gergefli kurutucuya takarken iğnelerin ele batmamasına dikkat edilmelidir.)

    06pigm

    8- Baskı sonrası yıkamayı yapılır.

    9- Işık kabininde renk kontrolü yapılır

    Yazan Salı, 16 Şubat 2016 22:06 in Baskı Okunma 2495 defa