Vortex İplik Eğirme Ve Vortex İplik Özellikleri
  • Vortex İplik Eğirme Ve Vortex İplik Özellikleri
    Yazan

    Hava jetli eğirme, ring ve open-end eğirmeden sonra endüstriyel kullanımda başarılı olmuş bir eğirme sistemidir. Murata Machinery Limited tarafından geliştirilmiş olan ve yüksek verimle çalışan hava jetli eğirme sisteminin;

    1-MJS (Murata Jet Spinning)

    2-MTS (Murata Twin Spin)

    3-MVS olarak üç değişik tipi vardır.

    MVS olarak bilinen Murata Vortex Spinner yaygın olarak kullanılmakta, bu sistem ile iyi özelliklere sahip iplik üretilmektedir. Vortex iplik eğirme sisteminin en geniş kullanım alanı pamuk oranı yüksek polyester karışımlarıdır. Bu sistemle %100 pamuk ipliği üretilebilmektedir.

    Vortex iplik eğirmede beslenen şeride dörtlü çekim sisteminde çekim verilerek öncelikle şerit istenen inceliğe getirilmektedir. Bundan sonraki aşamada şerit yüksek hızda ‘vortex’ hava akımının gerçekleştiği lülenin içine doğru emilerek içi boş sabit bir iğ etrafında sarmal yapar. İğin tabanındaki vakum yardımıyla kısa lifler ve nepsler taranır. İğin merkezindeki milin dönüşüyle lifler aşağıya doğru çekilirken büküm alırlar. Büküm lifler aşağıya çekilmeden önce iğin en tepe noktasında lifler dönerken verilir.

    MVS sisteminin verimliliği iplik çıkış hızının çok yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Murata Vortex Spinner ile 400 m/dak gibi yüksek bir eğirme hızında %100 karde pamuk ipliği üretilebilir. Yüksek eğirme hızı ile birlikte üretilen ipliğin karakteristik özelliklerinin ring ipliklere benzemesi

    MVS iplik sisteminin en önemli avantajıdır. MVS eğirme sistemi open-end iplik teknolojisinde olduğu gibi cerden çıkan şeritleri ipliğe çevirmek suretiyle, iplik hattındaki fitil, ring ve bobin proseslerini elimine etmektedir.

    Bu şekilde eğirme işleminin kısalması büyük avantaj sağlamaktadır. Ring iplik sistemine kıyasla MVS eğirme sisteminde enerji tüketimi %30, makine için gereken alan %50, gereken işgücü ise %60 daha düşüktür.

    Vortex iplik yapısı jet sistemlerle üretilen diğer ipliklerden farklıdır. Vortex iplikler çok sayıda sarım lifinden oluşmakta ve kısmen iki katlı iplik yapısına benzemektedir. Eğirme sırasında lif kaybı fazla olmasına rağmen bu liflerin çoğunun kısa elyaf olması iplik kalitesini etkilememektedir.

    Vortex sistemi ile üretilmiş iplik özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla elektron mikroskobu kullanılarak yapılan incelemelerde vortex ipliklerin öz ve kabuk kısmı olmak üzere iki farklı kısımdan oluştuğu saptanmıştır.

    Büküm açıldıktan sonra ipliğin özü ile kabuk kısmı rahatlıkla ayırt edilebilmektedir. İpliğin özünde paralel olarak yönlenmiş lifler, kabuk kısmında ise bu paralel lifleri çevreleyerek bir arada tutan sarım lifleri mevcuttur. Sarım lifleri diğer liflerin iplik ekseni boyunca hareket etmesini önlemektedir. İç kısımda bulunan liflerde büküm olmaması vortex ipliği ring iplikten ayıran en önemli özelliktir. Bunun sonucu olarak vortex ipliklerin mukavemeti ring iplikten daha düşüktür. Yapılan bir araştırma sonunda vortex ipliklerin hava jetli ipliklere göre daha düzgün yapılı, çok az kalın yere sahip, az tüylü ve daha dayanıklı olduğu, buna karşılık uzama değerlerinin kötü olduğu bulunmuştur. Bir ipliğin dayanıklı olması sarmal yapan lif sayısının yüksek olması ile ilgilidir. Sarım lifleri iç kısımda bulunan paralel lifleri bir arada tuttuğundan, yapıdaki sarım lifi sayısı iplik mukavemeti açısından kritik bir faktördür. Vortex ipliklerde sarım lifi sayısı yüksek olduğundan dayanıklılık değerleri iyi çıkmaktadır. Bununla birlikte, sarım lifleri paralel liflerin kaymasını engelleyerek uzamanın kötü olmasını sağlamaktadır. Tüylülüğün iyileşmesi de liflerin iyi sarmal yapmasına bağlıdır.

    Sarım liflerinin çok olması sayesinde vortex ipliklerin görüntüsü ring ipliklere benzemektedir.

    MVS iplikleri open-end ve ring ipliklerine göre daha düşük tüylülüğe sahiptir, hav miktarı azdır.

    MVS ipliklerine özgü bu özellik giysilerin boncuklanmaya ve aşınmaya karşı daha dirençli olmasını sağlamaktadır.

    MVS iplikleri dokuma, örme, boyama, apre ve kuru temizleme gibi sonraki proseslerde oluşan hataları azaltır, yıkama ve kuru temizleme işlemlerine karşı dayanıklıdır.

    Düzgün görünümlü, yumuşak ipliklerdir.

    MVS ipliğinden üretilen giysilerde yıkama ve kurutma sonrası herhangi bir deformasyon görülmez. Düşük çekmezlik değerleri elde edilir. Tekrar eden yıkama ve kurutma sonrasında lif kaybı çok azdır. Ayrıca, kumaşın tuşesi ve diğer özelliklerinde olumsuz bir değişiklik de söz konusu değildir.

    MVS iplikleri, sarım lifleri sayesinde ring ipliklerden daha hacimlidir, bundan dolayı nemi rahatlıkla emer ve çabuk kururlar. Bu nedenle, özellikle spor ve dış giyim üretiminde tercih edilmektedir.

     

    Yazan Salı, 24 Ocak 2017 13:39 in İplik Üretimi Okunma 3156 defa