Kumaş Hesapları
  • Kumaş Hesapları
    Yazan

     

     

    TARAK ENİ HESAPLAMASI

     

    Bilindiği üzere kumaşın boyu gibi eni de üretim aşamalarında, yani dokumaya başlarken, dokuma tezgahı üzerinde, dokunduktan sonra ( ham) ve apreleyip ( bitmiş yani mamül  ) durumdayken farklılıklar göstermektedir. Kumaşın eninin dokumaya başlandığı sıradaki en geniş durumu, aynı zamanda tarak enine eş değerdir. Bu nedenle Tarak Eni kumaşın en geniş enidir. Dokuma sırasında atılan atkıların örgü gereği olarak çözgülerin üstünden, altından dolanmalardan ötürü büzülmeleri sonucu kumaş daralmaktadır. Bu daralma apre işlemleriyle devam eder ve bitmiş kumaşta ipliklerin kumaş içinde birbirlerine iyice yanaşarak ulaştıkları son konumlarıyla tamamlanmış olur. Tarak eni eldeki donelerin elverdiğince aşağıda belirtilen olasılıklara göre çeşitli şekillerde hesaplanabilir.

     

    ELDE HİÇ BİR DONE YOKSA TARAK ENİNİN BULUNMASI

     

    Böyle bir durumda örnek olarak seçilen bir kumaşın analiz edilmesi gerekecektir. Önce analiz edilecek kumaştaki atkı ipliğinin kumaş içindeki yerleşik durumundaki boyu ölçülür. Sonra kumaştan çıkarılarak kıvrımları düzelene kadar hafifçe gerilir ve tekrar ölçülür. Bu iki ölçünün birbirine oranı istenilen kumaşın bitmiş eniyle çarpılır. Basit orantı ile de aynı hesaplama yapılabilir.

    Örnek :

    Atkı ipliğinin kumaş içindeki uzunlığu 10 cm.dir.Çıkarılıp kıvrımları düzeltildikten sonraki uzunlığu 12 cm.ise istenilen kumaşın bitmiş eni 150 cm.olacaksa ;

     

                      12x150

    TE = ----------------------------- = 180 cm.olarak hesaplanır.

                          10 

     

    Orantı yoluyla ;

    10 cm                           150 cm

    12 cm                             x    cm  olur.

    ------------------------------------------------

                 

     

                        12x150

    X = ---------------------------- = 180 cm.olarak aynı sonuç bulunur.

                           10

     

    PROBLEMLER:

     

    1 -   HKE : 140 cm

    Kıvrımlı atkı ipliği uzunluğu : 5,8 cm

    Kıvrımları düzeltilmiş atkı ipliğinin uzunluğu : 6,2 cm

    TE = ?

     

    2 - MKE : 140 cm

    Kıvrımlı atkı ipliği uzunluğu : 5,8 cm

    Kıvrımları düzeltilmiş atkı ipliğinin uzunluğu : 6,2 cm

    TE = ?

     

    3 - MKE : 150 cm

    Kıvrımlı atkı ipliği uzunluğu : 5,8 cm

    Kıvrımları düzeltilmiş atkı ipliğinin uzunluğu : 6,2 cm

    TE = ?

     

    ÇÖZGÜNÜN TÜM VE TARAKTA 1 CM.DEKİ TEL SAYISI BİLİNİYORSA TARAK ENİNİN BULUNMASI

     

    Tarak eni genel olarak kenarla birlikte ya da kenar hariç yalnız zemin olarak hesaplanır.Eğer kenarla birlikte hesaplanacaksa kenar için olan iplik sayısı ve bir dişten kaç iplik geçeceğinin bilinmesi gerekecektir.Çoğunlukla kenar iplikleri tarak dişlerinden zemine göre iki kat fazla geçirilirler.Örneğin zemin 4 ‘lü ise kenar 8’li olur.Böyle durumlarda tarak eninin hesaplanması için kenar ipliklerinin sayısının yarısı toplam çözgü tel sayısından çıkarılarak bulunan rakam 1.cm.deki çözgü tel sayısına bölünür.

    Mekiksiz dokuma tezgahlarında kenar bağlantıları makinenin yapısı ve tipine göre her iki kenardan belirli bir ölçüde daha uzun olarak kesilen atkı iplikleri özel mekanizmalarla kumaşın içine ( belirli örgülerle ) geri çekilmesiyle sağlandığı gibi,atkılar kumaş kenarlarındaki özel leno örgüsü yaptırılan son ipliklerle sıkıca tutulup fazla kısımlarının kesilmesiyle de oluşturulmaktadır.Bu ikinci kenar tipinde normal dokuma tezgahlarındaki yöntemler geçerlidir.Atkıların uzun kesilip kumaş içine geri çekilmesiyle oluşan kenarlarda atkı ipliği sıklığı iki kat artacağından,bunlarda normalin tersinde kenarlarda çözgü ipliklerinin sıklığı belirli ölçüde azalmaktadır.Bu nedenle özellikle standartlaştırılmış kumaş tiplerinde kenarlardaki sıklığı bu amaca göre düzenlemeye olanak verecek ( kenarlardaki dişleri seyrekleştirlmiş ) özel yapılmış taraklar kullanıldığı gibi,kenarlarda tarak dişinden zemine göre daha az çözgü teli almak veya gevşek örgü uygulamak gibi yöntemlerle kenar-zemin dengesi sağlanır.Sonuçta tarak eni hesaplaması da bu düzenlemelere bağlı olarak yapılır.Bunda en sağlıklı hesaplama zemin ve kenarlar için kullanılan tarak dişi sayıları toplanarak bulunan rakamın 1 cm.deki tarak dişi sayısına bölünmesiyle olur.

    Tarak eninin kenarsız sadece zemin olarak hesaplanması için zeminde kullanılan toplam çözgü tel sayısı 1 cm.deki tel sayısına bölünür.Burada eğer 1 cm.deki çözgü tel sayısı bilinmiyorsa ,tarakta 1 cm.deki diş sayısı ile bir dişten geçen çözgü tel sayısı çarpılmalıdır.

     

    Örneğin ;

     

    Tarak Numarası ( TNO )  = 60

    Dişten Geçen Tel Sayısı ( DTS ) = 4

    Bu tarağın 1 cm.sinde 6 diş olacağından 1 cm.deki çözgü sayısı 6x4 = 24 tel demektir.

     

    Örneğin ;

     

    Kenarla birlikte toplam çözgü tel sayısı ( TÇTS ) =4176 tel

    Kenarda 96 tel kullanılmış.

    Tarak Numarası ( TNO ) ; 60

    Tarakta zeminde DTS = 4

    Kenarlarda DTS = 8 tel

    Olduğuna göre burada ;

    4176-96=4080  çözgü teli vardır.

    1 cm.de 6x4=24 çözgü var demektir.

     

                                     96

                  ( 4176 -  ---------- )

                                       2     

    TE = ------------------------------------------   = 172 cm

                                        24

     

    Kenarsız zemin olarak ;

     

                     4080

    TE = -------------------------- = 170 cm.

                       24

     

    TARAKTA KULLANILAN TOPLAM TARAK DİŞİ SAYISI VE TARAK NUMARASI BİLİNİYORSA TARAK ENİNİN BULUNMASI

     

    Bu olasılıkta tarak eni toplam diş sayısının 1 cm'deki diş sayısına  bölünmesiyle bulunur.

     

    Örnek ;

    Toplam diş sayısı ( TDS ) : 1020

    Tarak Numarası ( TNO ) : 60

     

                         TDS                           1020

    TE = -------------------------- = ----------------- = 170 cm.

                 1 cm.deki diş sayısı               6

     

    Örnek :

    TDS = 1080

    TNO : 70

    TE = ?

     

    Örnek :

    TDS = 1200

    TNO : 60

    TE = ?

     

    Örnek :

    TDS = 1200

    TE = 170 cm

    TNO :  ?

     

    Örnek :

    TE = 160 cm

    TNO : 80

    TDS = ?

    Örnek ;

     

    TDS = 1200

    1 cm.ki diş sayısı ; 5

    TE=  ?

     

    ATKI ÇEKMESİ VE KUMAŞIN HAM ENİ VEYA MAMÜL ENİ BİLİNİYORSA TARAK ENİNİ BULUNMASI

     

    Tarak eni bilinen Ham ya da bitmiş ( mamül ) enin ( 1-atkı çekmesi ) ne bölünmesiyle hesaplanır. Burada atkı çekmesi bitmiş ( mamül) en biliniyorsa mamüle ( bitmişe ) göre,ham en biliniyorsa ham ene göre alınır.

     

    Örnek ;

     

    HKE : 160 cm

    Ham atkı çekmesi %9,1 ise

    TE =?

     

                        HKE                                                       160

    TE = ------------------------------------------ = ---------------------

                1-Ham atkı çekme yüzdesi                           1-%9,1

     

    TE= 178 cm   

            

    Örnek ;

     

    MKE : 160 cm

    Mamül Kıvrımlı atkı ipliği uzunluğu :10 cm

    Mamül gerdirilmiş atkı ipliği uzunluğu :10,8 cm olduğuna göre ;

    TE =?

     

    ÇÖZGÜ TEL SAYISININ HESAPLANMASI

     

    Çözgü tel sayısı genellikle zemin için hesaplanır. Yapılacak kumaşta kenar var ise ,bunlar da ayrıca zemin üzerine eklenir.Çözgü tel sayısı kesinlikle örgü raporuna ve dişten geçen çözgü sayısına bölünebilir olmalıdır.Bu genel kurala bağlı olarak aşağıda sıralanan olasılıklara göre hesaplamalar yapılır.

     

    ZEMİN DÜZ İSE ÇÖZGÜ TEL SAYISININ BULUNMASI

     

     

    Bu durumda bitmiş kumaşta ( mamül kumaşta ) 1 cm.de istenilen çözgü sıklığı bitmiş ( mamül ) enle ya da tarakta 1 cm.de istenilen çözgü sıklığı ile tarak eninin çarpımı çözgü tel sayısını verecektir.

     

    Örnek ;

     

    MKE : 160 cm

    1 cm.deki çözgü tel sayısı :28 ise

    ÇTS = MKE x 1 cm.deki çözgü tel sayısıı

    ÇTS = 160 x 28 = 4420 tel

     

    Örnek :

     

    TE : 170 cm.

    1 cm.deki çözgü tel sayısı : 30

    ÇTS ?

    ÇTS = TE.1 cm.deki çözgü tel sayısı.

    ÇTS = 170 x 30 = 5100 tel

     

    Örnek ;

     

    MKE = 150 cm

    1 cm.deki ÇTS :23

    ÇTS : 3450

     

    Örnek ;

     

    TE :90 cm

    1 cm.deki ÇTS :15

    ÇTS 1350

     

    Örnek :

     

    MKE:150 cm.

    ÇTS = 3450

    1 cm.deki ÇTS ?

     

    ZEMİN EFEKTLİ( RENKLİ )  İSE ÇÖZGÜ TEL SAYISININ BULUNMASI

     

    Burada efekti ( rengi ) oluşturan renk raporunun tel sayısı kumaşta kullanılacağı miktarla çarpılır.

     

    Örnek :

     

    Çözgü renk raporu  ( ÇRR ) 48 tel

    Çözgü Rapor tekrarı ( ÇRT )  : 100

    ÇTS ?

     

    ÇTS = ÇRR x ÇRT

    ÇTS =48 x 100 = 4800 tel.

     

    Ancak çok kez renk raporu yapılan çözgü tel sayısı ile bu denli uyum içerisinde olmaz.Çözgü renk raporu tel sayısıyla kullanılan miktarın çarpımı ile bulunan rakam,kumaş için saptanan tarak eni ve tarakta 1 cm.deki çözgü sıklığı ile bağdaşmayabilir.Böylesi durumlarda kullanılması gerekli çözgü sayısıyla oluşan fark uygun şekilde çözgüye yedirilir.

    Örneğin verilen örnekte hesaplandığı gibi çözgüde 4080 tel değil de 4096 tel olsaydı,fazla olan bu 16 çözgü ipliğinin kumaşın görünümünü bozmayacak şekilde renk raporunun durumuna göre efekt yerleri ayarlanarak çözgüye yerleştirilmesi gerekirdi.

     

    Yani ÇRR =48 tel

    ÇRT : 85 ise

    ÇTS = 48 x 85 = 4080 tel.

     

    TARAK NUMARASININ HESAPLANMASI

     

    Tarak numarası tarağın bir birim ölçüsünde bulunan diş sayısıdır.Yünlü ve Pamuklu sektöründe taklar için 10 cm'deki,İpekli sektöründe ise ( çok sık tarak kullanıldığı için ) 1 cm.deki diş sayısına göre numaralama uygulanmaktadır

     

    TARAKTA 1 CM.DEKİ ÇÖZGÜ TEL SAYISI VE BİR DİŞTEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISI BİLİNİYORSA TARAK NUMARASININ BULUNMASI

     

    1 cm.deki çözgü teli sayısı,Dişten geçen tel sayısına bölünerek 1 cm.deki diş sayısı bulunur.( ipekli )Bu değer yünlü ve pamukluda ise 10 kat yükseltilerek alınır( yani 10 cm.deki diş boşluğu esas alınır)

     

    Örnek ;

     

    1 ) Tarakta 1 cm.de 24 çözgü teli

    DTS ;4 tel

    TNO = ?

     

    TNO = 24 / 4 = 6 ( ipekli için )

    TNO =24x10 / 4 = 60 ( yünlü ve pamukluda )

     

    Örnek ;

     

    2)Tarakta 1 cm.de 24 çözgü teli

    DTS ;3 tel

    TNO= ?

     

    Örnek :3

     

    3 )Tarakta 1 cm.de 24 çözgü teli

    DTS ;4 tel

    TNO =?

     

    TARAKTA KULLANILACAK TOPLAM DİŞ SAYISI VE TARAK ENİ BİLİNİYORSA TARAK NUMARASININ HESAPLANMASI

     

    Bu durumda yapılacak iş,toplam diş sayısının tarak enine bölünerek 1 cm.deki diş sayısını bulmak ve bunu kullanıldığı sektöre göre uygulamaktır.

     

    Örnek ;

     

    Kullanılan toplam diş sayısı :1020

    TE : 170 cm

     

                          1020     

     TNO =--------------------- = 6 ( İpekli için )

                          170

     

                         1020x10

    TNO = --------------------- = 60 ( yünlü ve pamuklu )

                            170

     

    Örnek ;

     

    Kullanılan toplam diş sayısı 1040

    TE :172 cm.

    TNO ?

     

    Örnek :

     

    TNO ;60

    TE:170 cm.

    Kullanılan toplam diş sayısı ?

     

    Örnek :

     

    ÇTS :4080 tel

    DTS :4

    TE : 170 cm

    Toplam Diş sayısı : 1020

    TNO = ? ( İpekli için )

     

    ÇÖZGÜ TEL SAYISI,TARAK ENİ VE BİR DİŞTEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISI BİLİNİYORSA TARAK NUMARASININ HESAPLANMASI

     

    Bu olasılıkta çözgü tel sayısı,tarak eni ile bir dişten geçen çözgü tel sayısının çarpımına bölünür.

     

    Örnek :

     

    ÇTS = 4080 tel

    TE = 170 cm

    DTS = 3

    TNO ? ( Yünlü için )

     

                             ÇTS.10                             4080.10

    TNO = -------------------------------- = ------------------------ = 80

                             TE.DTS                              170.3  

     

    Örnek :

     

    ÇTS = 4080 tel

    TE = 170 cm

    DTS = 3

    TNO ? (İpekli için )

     

    Örnek :

     

    ÇTS = 4080 tel

    TE = 170 cm

    DTS = 3

    TNO ? Pamuklu için )

     

    Örnek :

     

    TE =150 cm

    1 cm.deki çözgü tel sayısı = 24 tel

    DTS =3

    TNO = ? ( Pamuklu veya Yünlü sektörde )

     

    ÇÖZGÜ SIKLIĞININ HESAPLANMASI

     

    1 cm.deki çözgü sıklığı tarakta,ham ve bitmiş kumaşta olmak üzere üç ayrı durum için hesaplanır.

     

    TARAKTA ÇÖZGÜ SIKLIĞININ HESAPLANMASI

     

    Çözgü sıklığının tarakta hesaplanması için,kullanılan toplam çözgü tel sayısı tarak enine bölünür.

     

    Örnek :

     

    ÇTS = 4080 tel

    TE = 170 cm

    İse ;

     

                                               ÇTS                    4080

     Çözgü Sıklığı ( ÇS ) = ----------------- = --------------------- = 24 tel

                                               TE                      170  

     

    HAM KUMAŞTA ÇZÖGÜ SIKLIĞININ HESAPLANMASI

     

    Burada toplam çözgü tel sayısı kumaşın ham enine bölünür.

     

    Örnek ;

     

    ÇTS = 4080 tel

    HKE = 160 cm.

    Çözgü sıklığı ( ÇS ) = ?

     

              ÇTS                4080

    ÇS = ----------- = -------------- = 25.5 tel

              HKE                 160

     

    BİTMİŞ ( MAMÜL ) KUMAŞTA ÇÖZGÜ SIKLIĞININ HESAPLANMASI

     

    Çözgü tel sayısının mamül kumuş enine bölünmesiyle bulunur.

     

    Örnek ;

     

    ÇTS = 4080 tel

    MKE = 150 cm

    ÇS = ?

     

                  ÇTS                             4080

    ÇS = -------------------- = ----------------------- = 27.2 tel

                   MKE                             150

     

    BİR TARAK DİŞİNDEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISININ HESAPLANMASI ( DTS )

     

    Bir dişten gecen çözgü tel sayısı,yalnızca çözgünün tümünün tarak dişlerinden eşit sayıda geçirildiği durumlarda formülle hesaplanır.Zaten gerek kumaşın yapısına gerekse görünümüne  olan önemli etkisi nedeniyle genellikle çözgüler tarak dişlerinden eşit sayıda geçirilir.Ancak kullanılan iplik inceliklerinin çok farklı olduğu durumlarda ‘ çok ince ya da gaze vb kalın efekt iplikleri kullanılması gibi ) kumaş görünümünü bozmamak amacıyla bilinçli olarak farklı sayıda geçirilebilir ve bazı tarak dişleri boş bırakılabilir.

     

    1 CM.DEKİ ÇÖZGÜ TEL SAYISI VE TARAK NUMARASI BİLİNİYORSA BİR TARAK DİŞİNDEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISININ HESAPLANMASI

     

    Bu hesaplama için kullanılan tarağın 1 cm. ya da 10.cm.deki numaralanmasına uyularak 1 cm veya 10 cm.deki çözgü sayısı hesaplanır.ve bu rakam tarak numarasına bölünür.

     

    Örnek ;

     

    10 cm.de 240 çözgü teli var.

    TNO : 80 ise

    DTS =?

     

                   10.cm.deki ÇTS                             240

    DTS =-------------------------------------- = --------------

                   Tarak numarası ( 10 cm )           80

     

    DTS = 3

    10 cm.de 240 çözgü teli var.

    TNO : 60( 10 cm. ) ise

    DTS =?

     

                    10.cm.deki ÇTS                           240

    DTS =-------------------------------------- = --------------

                   Tarak numarası ( 10 cm )              60

     

    DTS = 4

     

    ÇÖZGÜ TEL SAYISI VE VE TOPLAM DİŞ SAYISI BİLİNİYORSA BİR TARAK DİŞİNDEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISININ HESAPLANMASI

     

    Çözgü tel sayısının toplam diş sayısına bölümü dişteki tel sayısını verir.Burada kenarların durumuna dikkat edilmesi gerekir.Kenar ipliklerinin durumu önemlidir.Kenarlar eğer tarak dişlerinden zemine göre iki kat daha sık geçirilmiş ise,toplam çözgü tel sayısı hesaplanırken kenar tel sayısının yarısı zemin tel sayısına eklenmeli ya da toplam çözgü tel sayısından çıkarılmalıdır.

    Örnek ;

    Çözgü tel sayısı ZEMİNDE 4080 tel,kenarlarda 96 tel ve kenarlar taraktan zemine göre iki kat sık geçiriliyor ve toplam diş sayısı 1032 ise;

    DTS =?

     

                      Zemin ÇTS + Kenar ÇTS            4080+96

    DTS = ----------------------------------------- = ---------------- = 4

                           Toplam diş sayısı                      1032

     

    ÇÖZGÜ TEL SAYISI,TARAK ENİ VE TARAK NUMARASI BİLİNİYORSA BİR DİŞTEN GEÇEN ÇÖZGÜ TEL SAYISININ HESAPLANMASI

     

    Tarak eninin 1 cm.deki diş sayısı ile çarpımı,toplam diş sayısını vereceğinden bu olasılık bir üstte yaptığımız problem gibi değerlendirilir.( Çözgü tel sayısı ve toplam diş sayısı biliniyorsahesaplamasında olduğu gibi )

    Kenar ipliklerinin durumu bunda da aynı şekilde dikkate alınmalıdır.Ayrıca tarakların 1 cm. ya da 10 cm.deki diş sayısına göre numaralanması  da doğal olarak göz önünde bulundurulacaktır.

     

    Örnek:

     

    ÇTS = 4080 tel

    Kenarlar = 96 tel

    TE = 172 cm

    TNO = 60 ( 10 cm.de )

    DTS =?

     

                  Zemin ÇTS+Kenar ÇTS                   4080+96

    DTS = ------------------------------------------= --------------= 4

                  Tarak enix1cm.deki diş sayısı            172.6

     

    Örnek ;

     

    ÇTS = 2040 tel

    Kenarlar = 48 tel

    TE = 66 cm

    TNO = 30 ( 10 cm.de )

    DTS =?

     

                  Zemin ÇTS+Kenar ÇTS                   2040+48

    DTS = ------------------------------------------= --------------=

                  Tarak enix1cm.deki diş sayısı        66.3

     

    ÇÖZGÜ ÇEKMESİ VE ÇÖZGÜ BOYUTUNUN HESAPLANMASI ;

     

    Bilindiği gibi örgü gereği çözgü iplikleri atkı ipliklerinin bazılarının üzerinden bazılarının da altından geçerek bağlantı yapmaktadır.Bu dolaşımdan ötürü kumaşın dokunması tamamlanınca yani iplikler birbirleriyle bağlanarak kumaş şeklini dönüşünce ,çözgü ipliklerinin boyları belirli bir ölçüde kısalacaktır.Bu kısalma kullanılan ipliğin inceliğine,örgüye,kumaşın geçireceği apre işlemlerine bağlıdır. Ve bilinen kesin bir formülü yoktur.

    Çözgü çekmesi,çözgü uzunluğu ve bu çözgüden oluşan kumaşın dokumadan çıktığı ham ve apre işlemlerinden sonraki bitmiş uzunluğuna göre ( zira kumaşlar geçirecekleri apre işlemlerinin etkisiyle kısaldıkları gibi uzayabilirler de ) ayrı ayrı ve aşağıda verilen formüller uyarınca hesaplanır.

     

                                                               Çözgü boyu-Ham Kumaş boyu

    Ham Kumaşta Çözgü Çekmesi =   ---------------------------------------------------

                                                                      Çözgü Boyu

     

    Örnek :

     

    Çözgü uzunluğu 424 cm

    Ham Kumaş Boyu = 155 cm

    Ham Kumaşta Çözgü Çekmesi % = ?

     

                                                    Çözgü boyu-Ham Kumaş boyu

    Ham Kumaşta Çözgü Çekmesi = --------------------------------------

                                                                  Çözgü Boyu

     

                                           

    Ham Kumaşta Çözgü Çekmesi = 0,634 = % 63,4

     

                                                                      Çözgü boyu-MKU

    Mamül Kumaşa göre Çözgü çekmesi = ------------------------------

                                                                      Çözgü Boyu

     

    Her dokuma makinesinin yapısal özelliklerine bağlı olarak uygulanan çözgü gerginliğinin yanı sıra ağızlık açılması için çözgü iplikleri üzerine gelen gerilimler sonucu doğal olarak biraz uzayacak ve dokuma işleminin bitmesiyle bu gerilimler ortadan kalkınca tekrar eski ve asıl boylarına döneceklerdir. Bu nedenle anılan oluşum içinde çözgü ipliklerinin boylarında herhangi bir kısalma söz konusu değildir. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz kısalma da aslında iplik boyutundaki herhangi bir azalmayı değil onun kumaş içindeki konumu nedeniyle gerçek uzunluğuna göre daha kısa bir ölçüye yerleştiğini anlatmak içindir.

    ÇÖZGÜ AĞIRLIĞININ HESAPLANMASI

    Çözgü ağırlığının hesaplanmasında hareket noktası iplik numara formülüdür. Ancak farklı numarada ipliklerin bir arada kullanıldığı durumlarda bunların kullanım sayılarına göre ortalama numaraları bulunmalıdır.Ayrıca,eğer iplikler değişik numaralama sistemlerinde numaralandırılmışlarsa bunlar aynı numaralama sistemine dönüştürülmelidir.

     

                     ÇTS x 100

    ÇA = ----------------------------

                        ÇİPNO

     

    Örnek ;

     

    ÇTS= 1360 tel

    Çözgü İplik Numarası (ÇİPNO) =36/2 Nm ise

    ÇA = ? gr.

     

                        1360.100

    ÇTS = ------------------------- = 7555,5 gram

                            18 

     

    ATKI AĞIRLIĞININ HESAPLANMASI

     

    Çözgü ağırlığının hesaplanmasında olduğu gibi bunda da değişik incelikte iplikler varsa bunların ağırlığı ayrı ayrı ya da ortalama numara yöntemiyle hesaplanır.İplikler değişik numaralama sisteminde numaralanıyorsa ortalama numara için bunların aynı numaralama sistemine dönüştürülmesi kuralı burada da zorunlu olarak uygulanacaktır.

    Atkı boyunun bulunması için 1 cm.deki atkı sıklığına göre hesaplanacak atık sayısı bulunarak bunun Tarak eniyle çarpılması gereklidir.

     

    Örnek :

     

    Tarak eni = 170 cm.

    AS ( 1 cm.de ) =24 tel

    Kumaş boyu : 500 mt.

    Atkı iplik numarası ( AİPNO ) = 36/2 Nm

    AA ?

     

                TEx1.cm.deki ASxKumaş boyu

    AA = -----------------------------------------------

                                AİPNO

     

                         170.24.500

    AA = ------------------------------ = 113333,33

                               18

     

    ATKI ÇEKMESİ VE ATKI BOYUNUN HESAPLANMASI

     

    Çözgü iplikleri gibi atkılar da örgü gereği çözgülerin altından ve üstünden dolanmaları ve apre işlemleri sonucu kumaşın eni yönünde kısalması ( daralması) nedeniyle boylarından kaybederler.

    Bu boy kaybı da çözgüde olduğu gibi ipliğin inceliğine göre,uygulanan örgü ve apre işlemlerine bağlı olarak değişmektedir.

    Atkı boyu,onun kumaşı dokunmaya başlangıcındaki uzunluğudur ki bu da Tarak enine eşittir.Atkı çekmesi de üretim sonucu elde edilen donelere ve kumaş kontrüksiyonuna dayanılark ham ve mamül bitmiş kumaşa göre ayrı ayrı hesaplanır.

     

                                                         Tarak Eni – Ham Kumaş Eni

    Ham Kumaş Atkı çekmesi = -------------------------------------------

                                                                 Tarak Eni

     

                                                   Tarak Eni –Mamül Kumaş Eni

    Mamül Kumaş Atkı çekmesi = -------------------------------------------

                                                              Tarak Eni

     

    Örnek :

     

    Tarak Eni 176 cm. Ham Kumaş eni 160 cm ve Mamül Kumaş Eni :150 cm.

     

                                         176-160

     HKÇ ;= -------------------------------------------- = 0,091 = % 9,1

                                            176

     

                                         176-150

     MKÇ ;= -------------------------------------------- = 0,147 = % 14,7

                                            176

     

    KUMAŞ AĞIRLIĞININ HESAPLANMASI

     

    Kumaş ağırlığı genel anlamıyla bir metre uzunluğundaki kumaşın ağırlığıdır.Kumaşın kalınlığını belirtmek için kullanılır.Pratikte kumaş enleri değişiklikler gösterdiğinden kumaş kalınlığı hakkında tam bir fikir edinilebilmesi için kumaş ağırlığının metrekare olarak hesaplanması şüphesiz daha sağlıklı olacaktır.Eğer bir metre uzunlığundaki kumaşın ağırlığı hesaplanıyorsa burada kumaş kalınlığı hakkında doğru bilgi edinilebilmesi için,kumaşın eni mutlaka belirtilmelidir.Kumaş ağırlığı bir meteredeki çözgü ve atkı ipliklerinin ağırılıklarının toplanmasıyla ham ve mamül olarak iki ayrı şekilde hesaplanır.

     

    Örnek :

     

    Çözgü 36/2 Nm,4080 Tel,Çözgü çekmesi Hamda %8,Mamülde %10 atkısı 36/2 Nm ve sıklığı Hamda 1 cm.de 22,Mamülde 1 cm.24 ve Tarak Eni 170 cm.olan kumaşın ;

     

    Ham Kumaş Ağırlığı :

     

                            4080

    HÇA =------------------------------------- = 246,4 gr.

                     ( 1-0,08 ) x 18

     

                            170 x22x100

    HAA =------------------------------------- = 207,8 gr.

                                     18

     

    HKA = HÇA+HAA

     

    HKA = 246,4 + 207,8 = 454,2 g.

     

    Mamül Kumaş Ağırlığı :

     

                            4080

    MÇA =------------------------------------- = 251,9 gr.

                          ( 1-0,1) x 18

     

                            170 x24x100

    MAA =------------------------------------- = 226,7 gr.

                                     18

     

    MKA = MÇA+MAA

     

    MKA = 251,9 + 226,7= 478,6 gr.

     

     

     

    3dokkumanhes3

     

     

    3dokkumanhes03

     

     

    3dokkumanhes003

     

     

    3dokkumanhes003 1

     

     

    3dokkumanhes003 2 

     

    4dokkumanhes4

     

     

    4dokkumanhes4 a

     

     

    4dokkumanhes4 b

     

     

    4dokkumanhes4 c

     

     

    KUMAŞTA İPLİK KULLANIM ORANI HESAPLAMASI

     

    Ham veya mamul kumaşın  üretiminde kullanılan liflerin çeşitlerini ve  kullanım oranlarının tespit edilmesi gereklidir.

    Kesin sonuçlar için laboratuvar ortamında çalışarak bunun tespit edilmesi gereklidir. Ancak bunun için yeterli zamanınız yoksa ve işlerin daha hızlı hallolmasını istenmesi halinde;

    Öncelikle mamül kumaştan en az  50 cm2 kadar bir parça kumaşa ihtiyacımız vardır.

    Daha sonra bu kumaşı gramaj aleti vasıtasıyla düzgün bir şekilde keseriz.

    Eğer yok ise kumaşı 10 cmx10 cm keseriz. Kestiğimiz parçayı hassas  tartı ile gramajını buluruz.

    Daha sonra bu kumaşta bulunan iplikleri cinslerine göre sökerek ayrı bir yere koyarız.

    Burada dikkat etmemiz gereken noktalardan biri lifleri sökerken karıştırmamaktır. Söktüğümüz iplikleri cinslerine göre teker teker tartarız.

     

    Örnek ;

     

    Pamuk 120 gr.    pes100gr geldi.

    Bu ikisini topluyoruz (120+100=220)  daha sonra her lifin sonuna 2 tane 0 ekleyerek toplamına bölüyoruz

    12000/220=54,5  –  10000/220=45,5 çıkıyor

    Yani bu işleme göre Pamuk%54,5   Polyester ise %45,5

     

     

    Yazan Çarşamba, 08 Şubat 2017 10:58 in Desen Okunma 2134 defa

.