Ring İplik Makinesi
  • Ring İplik Makinesi
    Yazan
    Ring İplik Makinesi

    Pamuk ve yün iplikçiliğinde son basamak, fitil makinesinden gelen fitilleri çekimle inceltip kullanılacağı yere uygun numara ve mukavemette iplik elde etmek ve bu ipliği masuralara sarmaktır. Bu işlem, bilezikli eğirme de denilen ring iplik makinelerinde gerçekleşir.

    0411ip

    Pamukve yün ipikçiliğinde fitil makinesinden aldığımız fitil, ring iplik makinelerinde çekimle inceltilir, iplik oluşumu için yeterli inceliğe getirilen bu lif demetine büküm verilerek mukavemet kazandırılır. Bu şekilde oluşturulan iplik, masuralara sarılarak kops hâline getirilir.

    0414p

    Ring iplik eğirme sistemi sürekli (kontinü) olarak ipliği eğiren ve masuralara saran bir sistemdir. Bu sistemde iplik, çıkış silindirlerini terk ettikten sonra dönen iğ ve kopçanın içinden geçerek büküm almakta, iğ üzerine takılı olarak dönmekte olan masuraya sarılmaktadır. Ana iplik eğirme elemanı iğdir. Fitil aynı sistemde inceltilerek büküm alıp masuralara sarıldığı için kontinü (devamlı) bir sistemdir.Ring iplik makinesinde fitil makinesinin prensibine benzer bir sistem kullanılmakta olup daha hassas bir işlem geçirilmektedir. 

    0412ip

    Görevleri

    *Fitil veya finisör makinesinden gelen fitilleri çekimle incelterek istenen numarada iplik elde etmek

    *Çekimle inceltilmiş fitile büküm vererek mukavemet kazandırmak

    *Elde edilen ipliği daha sonraki işlemlerde kolaylık sağlamak amacıyla masuralara sarmak

    Çalışma Prensibi

    Ring iplik makinesi üç kısımda incelenir.

    *Besleme kısmı

    *Çekim kısmı

    *Büküm ve sarım kısmı

    Besleme kısmı

    Bu kısmın görevi, çekim ile inceltilecek olan fitilin masurasına askılık yapmak ve kılavuzlar yardımıyla fitili çekim tertibatına doğru yönlendirmektir.İplik makinesinin cağlığı üzerinde fitil bobinlerinin takıldığı fitil askıları vardır. Bu cağlık fitil bobinlerinin sıralanabileceği şekildedir. Otomatik olarak raylı fitil doldurma ve boşaltma tertibatları, fitil makinesinden raylı sistemle ring iplik makinesi cağlık kısmına dolu fitilleri sıralayabileceği gibi manuel (elle fitil değişimi) olarak da operatör fitil askılarına sıralayabilir

     ring2

    Fitil makinesinde otomatik transfer sistemiyle veya manuel olarak operatör tarafından ring eğirme makinesi cağlığına sıralanan fitil masuralarından çekilen fitiller fitil istikamet çubuklarından geçirilerek birbirlerine karışması önlenir.

    ring6a

    Ring iplik makinesinin çekim sistemine yönlendirilir.Makinenin en üst kısmında bulunan cağlık kısmındaki fitil askılarına takılı olan fitil masuraları, bir dönüş hareketiyle çekim bölgesine sağılır. Fitilin sağılma hız ve miktarı sabittir

     ring5a

     Fitil, fitil bobininden sağıldıktan sonra fitil istikamet çubuklarından geçerek fitil kılavuzuna girer. Fitil kılavuzu, gezdirici çubuk tarafından sağa ve sola hareket ettirilir. Bu hareketin nedeni, manşonların aşınmalarını yüzeye yaymaktır. Fitil bobininin rahat dönebilmesi için askılığın ve döner parçasının kırık ya da çatlak olmaması gerekir. Aksi takdirde askının dönmesi güçleştiğinden fitil, çekim sistemine girmeden önce bir miktar çekime uğramış olur.

     Cağlık

    0408ip

    Fitil askısına takılı olan fitilin fitil gezdiricisine kadar izlemiş olduğu yola cağlık denir.

     ring4

     Fitil askısı

    Fitil askısı, genellikle fiberglas ve metal aksamdan oluşmaktadır. Fitil yumağı makaranın üst kısmından askıya geçirilip serbest bırakıldığında girişte sıkışan tırnaklar daha sonra açılarak makarayı tutar.Fitil askısı, dönebilme kabiliyetine sahiptir. Bu da fitilin çekim sistemine beslenmesi sırasında daha rahat bir şekilde çözülmesini (sağılmasını) sağlar. Eğer fitilin çözülmesi serbest bir şekilde olmaz ise istenmeyen çekim meydana gelir ve istenilen numarada iplik elde etmek zorlaşır

    ring7a

     Fitil istikamet çubuğu

    Fitillerin fitil gezdiriciye diğer fitillerle karışmadan düzgün bir şekilde sevkini sağlar.İstikamet çubuklarının yüzeyi, fitilin rahatça kayması için pürüzsüz olmalıdır.Nikelanjlanarak kayganlık ve parlaklığı sağlanır.

    ring7bFitil freni

    Fitil freni, fitil yumağına temas ederek onun kontrolsüz bir şekilde çözülmesini önler.Çünkü fitil askısı serbestçe dönebilen bir yapıda olduğu için eğer fitil yumağı dönüşü kontrol edilmez, kontrollü bir şekilde yapılmaz ise yumağın hızı gittikçe artabilir ve çekim sisteminin girişinde fitil yığılması olur.Bu istenmeyen durum fitil freni ile engellenir. Aynı zamanda fitilin çekim sistemine yönlendirilmesini sağlar.

    Fitil gezdiricisi

    Bu makine parçasına gezdirici kılavuz da denilmektedir. Makine boyunca yerleştirilmiş metal bir lama üzerine fitilin geçebileceği genişlikte dairesel deliği bulunan boncuklar yerleştirilmiştir.Metal lama aldığı hareket ile makine boyunca sağa ve sola hareket ettiğinde fitil de aynı hareketi yapar. Bu hareketi fitile yaptırmanın sebebi, kauçuktan imal edilmiş olan baskı manşonları ve apronların yüzeyinde fitilin sürtünmesinden dolayı oluşan aşınmayı apron ve manşonların daha geniş yüzeyine yayarak daha uzun süre kullanılmalarını sağlamaktır.Gezdirici kılavuzlarda biriken lifler, fitilin düzenli akışına engel olmaması ve çekim bölgesinden önce fitilin incelmesine sebep olmaması için temizlenmelidir.

    Çekim kısmı

    Çekim işlemi, silindir çiftleri arasında yapılır. Makineye beslenen fitil şeridine istenen iplik numarasına göre çekimin verildiği kısımdır. Bu kısımda üç adet çekim silindiri, üç adet de baskı silindiri vardır. Çekim silindirleri metal ve yivlidir. Baskı silindirleri ise kauçuk kaplıdır ve hareketini çekim silindirlerinden sürtünme ile alır.Alttaki silindirler, oluklu metalden yapılmış çekim silindirleri üstte ise elastik madde kaplı baskı silindirlerinden oluşur. Çekim silindirleri motordan gelen hareketle dişliler tarafından hareket ettirilir. Baskı silindirleri ise çekim silindirleri ile sürtünme sonucu hareket alır

    Her çekim silindiri bir öncekinden daha hızlı döner. Aradaki hız farkından dolayı silindirler, çekim vererek fitili inceltir ve lifleri daha da paralel hâle getirir.Ortadaki baskı silindiri üzerinde manşon vardır. Manşonlar, elyafın daha iyi açılmasını ve çekilmesini sağlar. Çekimin düzgün yapılabilmesi ve elyaf sevkinde yığılma olmaması için 2. baskı ve çekim silindirleri üzerine apronlar geçirilmiştir. Apronlar sayesinde bükümü ılmış dolayısıyla mukavemeti azalmış inceltilmiş lif demeti ön silindire yakın bir mesafeye kontrollü, düzgün bir şekilde taşınmış olur. Uygulanan yüksek çekim miktarları iplik düzgünlüğünü bozmaktadır.Orta (ikinci) silindirle çıkış silindiri arasında elyaf uçuntularını tutup temizleyen keçe kaplı bir silindir mevcuttur.

    ring9

    Çekim kısmında ön çekim ve ana (esas) çekim olmak üzere iki çekim bölgesi vardır.Ön çekim bölgesi, çekim sisteminin giriş silindiri ile ikinci silindir arasındaki bölgedir. Esas çekim bölgesi ise ikinci silindir ile çıkış silindiri arasındaki bölgedir.

    Ön çekim bölgesinde verilen çekim miktarı çok azdır. Esas çekim, ana çekim bölgesinde verilir.Giriş silindirleri ile apron çifti arasındaki ön çekim bölgesinde liflerin giriftliği bozularak fitil, esas çekime hazırlanır.Buna fitil bükümünün kırılması denir. Apron çifti,çekim işlemleri sırasında elyaf demetinin daha geniş bir alan içinde kontrol edilmesini sağlar. Apron çifti ile ön silindir arasında istediğimiz iplik numarasını elde etmek için esas çekim işlemi yapılır.

    Çekim bölgelerinin mesafesi lif uzunluğuna göre ayarlanır. Bu mesafe lif uzunluğu kadar veya biraz daha fazladır.

    Ön çekim (fitil bükümü kırıcı)

    Ön çekim miktarı ham maddeye, ekartman ayarına, toplam çekim miktarına ve fitil büküm sayısına bağlı olarak değişir. Elyaf uzunluğu kısa ise kırıcı çekim miktarı yüksek,elyaf uzun ise düşük seçilmelidir. Toplam çekim yüksek ise kırıcı çekim yüksek, toplam çekim az ise kırıcı çekim de düşük ayarlanmalıdır. Fitil bükümü fazla ise kırıcı çekim yüksek, büküm az ise düşük seçilmelidir.

    Esas çekim

    Çekim tertibatında 2. (orta, ara) silindir ile çıkış (ön, verim) silindiri arasında uygulanan çekime esas çekim denir. Esas çekim bölgesinde elyaf demeti istenilen numaraya kadar çekilerek inceltilir.

    Çekim silindirleri: Ön, orta ve arka çekim silindirleri olarak üç tanedir. Ön çekim silindiri, en hızlı dönendir. Orta çekim silindiri biraz daha yavaş döner. Arka çekim silindiri en ağır dönendir. Çekim silindirlerinin bu dönüş hızlarının farklılığından dolayı, fitil şeridi istenilen inceliğe çekilebilir. Çekim silindirlerinin hız farkıyla meydana getirdiği olaya çekim denir.

    Çekim aparatlarında 1. silindirin basıncı fazladır. 2. ve 3. silindirler daha çok kendi ağırlıklarıyla basınç yapar. Çekim, silindirlerin birbirinden daha hızlı dönmesiyle oluşur. Arkadaki silindirlerde çekim daha azdır çünkü burada fitildeki bükümün çözülmesi sağlanır. Esas çekim 2. ve 3. silindirler arasındadır.İpliğin kopma ihtimali en çok olan ön silindirlere yakın pnömofil denen emiş sistemi vardır. Böylece kopan fitil diğerlerine dolaşmadan emilir.

    Manşonlar (baskı silindirleri): Ring eğirme makinesi çekim bölgesinde sevk edilmekte olan elyafın üstünde duran, çekim silindiri tarafından sürtünme ile tahrik edilen baskı kuvveti ile yüklenmiş, pürüzsüz tahtadan, sentetik kauçuk kaplı veya madenden silindirlerdir. Manşonlar, eğirme makinelerinde çekim esnasında elyafı çekmek, kontrol altında tutmak için kullanılır.

    Apronlar (çekim kayışları): Kaydırmalı çekim tertibatlarında elyafı girişten çıkışa kadar sevk eden kayış sistemleridir. Ring eğirme makinelerinde tek ve çift kayışlı çekim sistemleri kullanılmaktadır. Genellikle çift kayışlı sistemler kullanılır.

    Temizleme silindirleri (temizlik keçesi): Baskı tabancasının ön üzerinde bulunur. Ön manşon üzerinde biriken ölü elyafları temizler. Temizlik keçelerinin sürekli dönmesi gerekir. Dönmeyen temizlik keçelerinin mutlaka temizlenip dönmesi sağlanmalıdır. Çekim tertibatında, manşon yani baskı silindirlerini temizleyen silindirlerdir. Temizleme olayı, baskı silindirlerinin işlevi açısından önemlidir.

    Çekim sisteminde temizliği sağladığı için yüzeyinde çok fazla elyaf birikir. Bu durumda temizleyici özellikteki silindir yüzeyi kapandığı için temizleme görevini yapamaz.Bu da üretimi etkiler. Kaliteyi ve verimliliği düşürür. Bunun için sık sık kontrol edilip temizlenmelidir.

    Apron kafesi: Ön çekim silindiri ile arka çekim silindiri arasında bulunur. Üzerinden geçen alt aprona yataklık yapar.

    Alt apron ve apron gergi mandalı: Orta çekim silindiri ile alt apron kafesi üzerinde bulunur. Arasından geçen fitil şeridinin homojen ezilmesini sağlar. Arka tarafında bulunan gergi mandalı sayesinde belirli bir gerginlik kazanır. Gergi mandalında sarık veya pislik olmaması gerekir.

    Makinede yırtık veya kopuk apron varsa o bölgedeki yedek apronla değiştirilir. Şayet yedek apron yoksa tabanca kaldırılarak fitil şeritleri iptal edilir, yetkiliye haber verilir. Eğer kopuk veya yırtık apronlu iğ çalıştırılırsa o iğdeki iplik, çok kalitesiz olacaktır ve iplikte sık sık kopuşlar meydana gelecektir.

    Baskı tabancası: Çekim silindirinin üzerinde bulunur. Belirli bir basınçla çekim millerine baskı yapar. Baskı tabancasının ön ayağında ön manşon, arka ayağında arka manşon bulunur. Ön ve arka manşon birbirinden farklı yapıdadır. Ön manşon yumuşak, arka manşon daha serttir. Bu yüzden manşonlar yer değiştirmemelidir.

    Arka manşon, arka çekim mili üzerine, belirli bir basınçla basarak fitil gezdiriciden gelen fitil şeridini belirli bir hızla çeker. Doğru yoldan alt ve üst apronların arasına girmesini sağlar. Baskı tabancasının orta ayağında üst apron kafesi ve üst apronlar bulunur. Üst apron kafesinde, bir adet çelik manşon ve üzerinde iki adet üst apron yer alır. Üst apronlar, tabancanın belirli basıncı sayesinde, alt apronlar üzerine baskı yaparak arasından geçen fitil şeridinin homojen bir şekilde ezilmesini ve açılmasını sağlar.

    Üst apron kafesi, üst apronların sağa ve sola kaymamasını sağlar. Üst apron kafesinde klipsler bulunur. Klipslerin görevi, alt apron ve üst apron arasındaki basıncı ayarlamaktır. Klips olmazsa apronlar arasındaki basınç bozulur, iplikte sürekli kopmalar meydana gelir. Aynı zamanda kalitesiz iplik üretilmiş olur. Çalışan ipliğin numarasına göre klips renkleri değişir. Ön manşon, ön çekim silindirine baskı yapar. Apronlar arasından gelen ezilmiş ve çekilmiş elyafın çekim bölgesinden çıkmasını sağlar. Ön manşonlar üzerinde sarık olduğunda elle temizlenmelidir. Sert cisim veya kesici alet kullanılmamalıdır. Zedelenmiş ön manşon olursa hemen değiştirilmelidir. Bozuk manşon çalışırsa iplikte istenmeyen hatalar oluşur.

    Büküm ve sarım kısmı

    Büküm, elyafların bir arada tutulması ve mukavemet kazandırılması için ipliğe verilen spiral dönmelerdir. Büküm genellikle ipliklerin uçlarının nispi dönmesi sonucu oluşur. Ring iplik makinelerinde ipliğe verilen büküm iğ-bilezik-kopça üçlüsü yardımıyla sağlanır. Fitil, istihsal (verim, ön, çıkış) silindirinden çıktıktan sonra iplik rehberi ve bileziğe geçirilmiş kopçanın içinden geçerek masuraya iplik hâlinde sarılır. Masura ise iğ üzerinde, iğ ile birlikte dönmektedir. Masuranın dönmesi ile ipliğin sürüklenmesi sonucunda kopçada bilezik üzerinde dönmeye başlar. Bu dönme hareketi sayesinde lif demeti ön silindirden çıktığı andan itibaren burularak kendi etrafında döndürülerek büküm almaya başlar.

     ring23

    Büküm işleminin gerçekleştirilebilmesi için inceltilmiş fitilin alt ucundan tutulup döndürülmesi gerekir. Bu işlem; iğ, bilezik, kopça üçlüsü tarafından gerçekleştirilir. Kopça, inceltilmiş fitilin alt ucundan tutar; iğ ise bilezik ve kopça yardımıyla kendi etrafında fitili döndürerek büküm verir. Kopçanın bilezik ile olan sürtünmesi göz önüne alınmazsa iğin her bir devrinin veya kopçanın bilezik etrafında her bir turunun ipliğe bir büküm verdiği kabul edilir. Ön silindirden lif demetinin sevki devam ettiği sürece iplik hem büküm alır hem de masuraya sarılmaya devam eder.

    Sarım işlemi; bilezik, kopça, iğ üçlüsünden oluşan tertibatla yapılır. Bilezik üzerinde serbestçe dönen kopça, sürtünme nedeniyle devrinden bir miktar kaybedecektir. İğ ve iplik ise onu devamlı dönmeye mecbur edeceğinden iğ ve kopça arasında devir farkı doğacak bunun sonucunda masuraya ipliğin sarımı gerçekleşecektir.

    Sarım sırasında ipliğe yol görevi yapan, sarımı düzenleyen ve devamlı yukarıdan aşağıya aşağıdan yukarıya kalkıp inen bilezikli planga vardır. Planga, yukarıya ağır çıkarak ipliğin esas katını, aşağıya daha hızlı inerek ara katını masuraya sarar. Masuradaki koniklerin oluşması, makine üzerindeki tertibat tarafından sağlanır. Bu tertibat; mandal, çatal ve zincirden ibarettir. Zincir, planganın her bir hareketinde biraz kısalarak planganın hareketini geciktirir ve bir koniklik meydana getirir.

    Otomatik olarak dolu masuraları makineden alıp yerine boş masuraları yerleştiren tertibatın dolu masuraları makinenin alt kısmında bulunan raylı sisteme yerleştirmesi sonucu ray sistemi ile bir sonraki işleme taşınır.

    İğler : Ring iplik makinesinde masuraya hareket vererek sarımın gerçekleşmesini sağlayan elemanlardır. İğler, makineye boyun ve taban kısmından yataklanmış şekilde bulunur.

     ring29

    İğlerin çok yüksek hızlara çıkmasını, kopça ve bilezik arasında meydana gelen sürtünme sınırlar. İğlerin diz ile komuta edilen fren tertibatı vardır. Masuraların iğler üzerine aynı şekilde oturması ve sıkı bir şekilde geçmesi gereklidir. Sallanan masura iğin titremesine neden olur.

    Bilezik : Bilezik, ring makinesindeki iğ etrafındaki halkadır ve kopçanın dönüş yolunu oluşturur. Yüksek bir sürtünmeye maruz kalır.Bilezik sertleştirilmiş kaliteli çelikten yapılır. Bileziklerin yüzeyleri kopçadan daha sert yapılmıştır. Kopçanın verimli olabilmesi için tam yuvarlak olması ve yüzeyinin düzgünlüğü çok önemlidir.Ön silindirlerden çıkan iplik, iğin dönmesinden oluşan kopçayı bilezik üzerinde kaydırarak masuraya sarılır

    Planga (bilezik rayı) : Ring iplik eğirme makinelerinde bileziklerin monte edildiği preslenmiş çelik saçtan yapılan sehpadır. İpliğin konik sarımı için planganın masuraya göre aşağı yukarı hareket etmesi gerekir. Planganın aşağı yukarı hareketi eksantrikle sağlanır.

    Kopça : İpliğin masuraya sarılırken içinden geçtiği, ipliğe gerginlik veren ve aynı zamanda iğle birlikte bükümü sağlayan metalik veya plastik parçadır. Kopça bileziğe takılıdır ve iplik aracılığı ile sürüklenerek döner.

    Kopçaların çift taraflı, tek taraflı, C, N, elips, oval kopça gibi çeşitleri vardır. Pamuk, viskon ve pamuk karışımları için daha çok C tipi kopçalar kullanılır. Kullanılan elyaf özelliklerine, üretim hızına vb. bağlı olarak kullanılan kopça tipi de değişebilmektedir. İyi bir kopçanın bilezik formuna uygun, düzgün satıhlı, iyi bir malzemeden yapılmış ve uygun ağırlıkta olması istenir. Kopçalar ağırlıklarına göre numaralandırılmıştır. İpliğin numarasına göre kopçalar değiştirilir.

    Kopça ağırlığının (numara) çalışılan ipliğin numarasına uygun olması gerekir. Burada aynı şekilde iğ devri, sevk hızı, balon büyüklüğü ve kops sertliği de dikkate alınmalıdır. Balon formunun çalışma tutumuna, özellikle iplik kopuşlarına etkisi büyüktür. İplik balonu, normal koşullarda balon bileziğine hafifçe temas etmelidir. İplik balonunun gevşek ve gergin olmasına hafif veya ağır kopçalar neden olur. Bu tür iplik balonları iplik kopuşlarına, kopça aşınmasına ve iplik kalitesinin bozulmasına neden olur.

    Balon kırıcı : Kopça ile ipliğin büyük hızı neticesinde her ikisi de oldukça önemli merkezî kuvvetin etkisinde kalır. Bu kuvvet, kopçayı bileziğe bastıracak, ipliğin kuvveti ise bunu dışarıya fırlatmak isteyecektir. Bu sırada dönen iğin etrafında ipliğin armut şeklinde şeffaf bir biçim aldığı görülür. Buna balon denir

    Ring iplik makinesinde balonlaşma sonucu masuralara sarılan iplikler birbirlerine sarılabilir ve iplik kopmaları oluşabilir. Bunu önlemek, balonlaşma sınırını belirleyen balon bilezikleri yardımıyla olur.

    Balon bilezikleri ile balonun aşırı bir şekilde genişlemesi engellenir. Kılavuzlardan (domuz kuyruğu) gelen ipliğin dağılıp savrulmasını önler. İpliğin belirli bir alanda hareket etmesini sağlar. Kılavuzlar gibi iği tam ortalamalıdır.

    Ayırıcı plakalar (seperatör)  : Ayırıcılar esas olarak yan yana dönmekte olan iplik balonlarının birbirlerine ve duran veya hareket etmekte olan makine aksamına çarpmasını, takılmasını önlemek amacına yöneliktir.Bunlar, iplik balonlarının boyutlarını belirli miktarda sınırlayıp toplayabilir ve aynı zamanda işlem esnasında iplik gerginliklerini de etkileyebilir.

    İplik kılavuzu (domuz kuyruğu) : İpliğe rehberlik yapan, ona yol gösteren elemanlardır. İpliğin sarıldığı masuranın ekseni ile aynı hizada ve üstünde uygun bir mesafede bulunan, iplik balonunun üst noktasını oluşturan iplik rehberidir. Çekim bölgesinden gelen ipliğin savrulup dağılmasını önler. Aynı zamanda iği tam ortaladığından ipliğin masuraya düzgün sarılmasını sağlar.

    Pnomofil borusu : Pnomofil borusu emiş kanalına bağlıdır. İğde iplik koptuğu zaman, ön manşon ve ön çekim mili arasından akan materyali emerek materyalin diğer iğlerdeki iplikleri koparmasını ve materyalin çekim miline sarılmasını engeller. Pnomofil borusu tıkalı ise mutlaka temizlenip emiş yapması sağlanmalıdır.

    İğ freni

    İği durdurmaya yarayan makine parçasıdır. İğ freni kullanılmadan ve iği durdurmadan masura veya kops, iğden çıkarılıp takılmamalıdır.

    Masura : Üzerine iplik sarılan eğirme elemanıdır.

    Kops : Masuranın üzerine iplik sarılmış hâlidir.

    Pnomofil deposu :Pnomofil borularının emdiği materyalin toplandığı kısımdır. Deponun sık sık temizlenmesi gerekir.

    Gezer temizleyicisi (elektrojet) : Üfleme ve emme işlemini aynı anda yaparak makinalar arasında dolaşır. Üflemeyi makine üzerine yapar. İplik üzerine uçuntuların yapışmasını engeller. Yerdeki uçuntu ve ölü elyafı toplamak için emiş yapar.

    Yazan Pazartesi, 07 Mart 2016 02:21 in İplik Okunma 2697 defa
  • Ring İplik İle Open-End İplik Arasındaki Farklar
    Yazan

    Pamuk iplikçiliğinde yaygın olarak kullanılan 2 çeşit iplik eğirme tekniği bulunmaktadır.

    • Ring iplik
      • ---Karde
      • ---Penye
    • Open-end iplik

    1. Ring İplik Üretimi

    Ring iplik pamuğun uzun elyaflarından üretilmektedir. Ring iplik karde ve penye olarak ikiye ayrılmaktadır. İki iplik arasındaki fark ise penyeleme işleminden kaynaklanmaktadır. Penyeleme işlemi, makinayı besleyen hammaddenin (pamuk) makinada bulunan taraklar yardımıyla yoğun bir tarama işlemine tabi tutulması ve bu şekilde pamuğun kısa olan elyaflarının ayrılmasıdır. Kullanılan pamuğa ve makine ayarlarına bağlı olarak %5-%25 oranında elyaf, hammadde içerisinden çıkartılarak farklı şekilde değerlendirilebilmektedir.

    Penye ipliğin karde iplikten farkı ise, penyeleme işlemi sonrasında elde edilen daha uzun elyaflar kullanılarak üretilmesidir.Bu şekilde çok daha ince numaralarda iplik üretilebilmektedir. Yüksek kalitede üretilen, son derece düz bir yapıya sahip, daha yumuşak ve emiciliği yüksek olan bu iplik; gömlek, iç çamaşırı, bayan kıyafetleri, yüksek kaliteli nevresim üretiminde kullanılmaktadır.

    Son yıllarda yaşam standartlarının yükselmesi ile birlikte ev tekstili sektöründe de kullanılmaya başlanan karde ve ring iplikler sayesinde yumuşaklık ve doğallıkla birlikte uyku kalitesi de artırılmıştır. Ayrıca endüstriyel kullanımlarda (Hotel, Restaurant ve Hastane tekstili) kaliteyi artırmakla beraber kullanım ömrünü uzatmış ve son kullanıma kadar ilk günkü düz görüntüsünü koruyarak işletmeler adına avantajlar sağlamıştır.

    Karde ve penye iplik open-end ipliğe göre daha kalitelidir.Üretim aşamasında daha az büküm sayısı ile bütünlük sağlanabildiği için open-end ipliğe göre daha yumuşak ve daha düz dokuya sahiptir ve emiciliği daha yüksektir. Ayrıca mukavemeti de oldukça güçlü olan bu ipliklerle üretilen kumaşlarda tüylenme veya bitlenme diye tabir edilen deformasyon oranı çok düşüktür. Ancak bu ipliklerin maliyetinin open-end ipliğe göre daha yüksek olduğunu belirtmek gerekmektedir.

    2. Open-End İplik Üretimi

    Open-End (açık uç) iplik eğirme sistemi ring ipliğe göre tamamen farklı bir üretim tekniğidir. Ring ipliğin aksine pamuğun kısa olan elyaflarından üretilmektedir. Kısa elyaflar kullanılarak hazırlanan pamuk fitili ile çok yüksek devirde dönen bir rotor beslenir. Merkezkaç kuvveti sayesinde fitil, rotor yüzeyine yayılarak yapışır. Rotor içerisine uzatılan bir iplik sürekli olarak çekilerek open-end iplik üretilmektedir. Pamuğun en kısa elyaflarının dahi değerlendirilerek üretimi yapılan bu iplik oldukça ekonomiktir. Bütünlüğü sağlayabilmek için büküm sayısı ring sistemine göre daha yüksek olmak zorundadır. Bu da daha sert bir yapıya sahip olmasına sebebiyet vermektedir.

    OPEN-END İPLİĞİ İLE RİNG İPLİĞİ ARASINDAKİ FARKLAR

    1-Open-End iplik eğirmede üretim hızı Ring eğirme sistemlerine nazaran daha yüksektir. Bu da üretimi artırırken maliyetin düşmesini sağlayan bir etkendir.

    2-Open-End iplik eğirmede işlem aşamaları Ring eğirmeye göre daha kısadır. Bu da maliyeti düşürücü faktörlerdendir.

    3-Open-End sisteminde üretilen iplik Ring ipliğinden daha hacimli, daha elastik, daha emicidir ve tüylülük azdır. Çok yüksek büküm verilmemişse tutumu da iyidir. Emicilik özelliğinin iyi olması haşıl alma yüzdesinin yüksek olmasını ve daha parlak tonların elde edilmesini sağlar.

    4-Open-End sisteminde üretilen ipliğin bütününde özellikler Ring ipliğe nazaran daha az değişkendir. İncelik, düzgünsüzlük, dayanıklılık v.s. iplik boyunca daha az değişir.

    5-İşlem gereği Open-End ipliklerinin kesitinde ortalama 70-100 lif olmak zorundadır. Bu yüzdendir ki Open-End iplikleri Ring iplikleri (kesitte ortalama 50-70 lif gerektirir) kadar ince numaralarda üretilemezler.

    Örneğin Open-End sisteminde teorik olarak Ne40 iplik yapılabilse de pratikte Ne30 numara ipliğin üzerine çıkılmaz.

    6-Open-End iplik eğirme işleminin bir teknolojik dezavantajı iplik yüzeyinde oluşan sarmal liflerdir. Eğrilmiş iplik, rotor oyuğu içerisine beslendiğinde liflerin bir kısmı ipliğin yüzeyine büküm yönünde sarılır. Bu özelliği Open-End iplikleri Ring ipliklerinden ayırmada kullanabiliriz. İpliği büküm yönünün tersi yönünde iki baş parmağımız ile açmaya çalıştığımızda Ring ipliklerin bükümünün açıldığını ve liflerin ortaya çıktığını farkedebiliriz, ancak Open-End ipliklerin yüzeyinde, yukarıda bahsedilen sarmal lifler ipliğin bükümünün açılmasına müsaade etmezler ve ipliğin kıvrılıp kaldığını görürüz.

     rigopen

    Ring ve Open-End İpliklerin Büyütülmüş Görüntüleri

    A-Kısa lifli ring ipliği,

    B-Uzun lifli ring ipliği

    C-Kısa lifli open-end ipliği,

    D-Uzun lifli open-end ipliği

    7-Open-End ipliklerin mukavemeti Ring ipliklere göre % 15-20 daha düşüktür. Büküm daha çok artırılarak mukavemet artırılabilir. Fakat bu da tutumun sertleşmesine neden olur.

    8-Open-End iplikler çoğunlukla kısa elyaftan üretilmiş ipliklerdir.

    9-Open-End iplikler genellikle çok yüksek mukavemet gerektirmeyen birçok mamülün üretiminde kullanılmaktadır. Her geçen gün de kullanım alanı genişlemektedir.Teknolojik olarak, dokumada Open-End iplikleri atkı ve çözgü ipliği olarak kullanılabilir. Daha üniform, daha az ince yere sahip, elastik ve daha yüksek aşınma dayanımına sahip olması Ring ipliklere nazaran çözgüde kullanımı için avantaj teşkil eder. Emiciliğin iyi olması sebebiyle iyi de haşıl alırlar. Atkı ipliği olarak da üniformluğu ve sürtünme mukavemeti Open-End ipliklerine kullanımda avantaj sağlar. Örme kumaşların eldesinde de Open-End iplikleri kullanılabilmektedir. Open-End ipliklerin hacimli yapısı dolayısıyla, el ve makine ipliği olarak üretilmesi son derece uygundur. Fakat Open-End ipliklerin düşük mukavemetli oluşu olumsuz bir etki olarak kendini gösterir.

    Yazan Perşembe, 10 Mart 2016 00:43 in İplik Okunma 8962 defa
  • Rig İplik Eğirme Ve Ring İplik Özellikleri
    Yazan

    Ring iplik eğirme sistemi optimum özellikte iplik üretimine imkan veren, hammadde ve numara sınırlaması olmayan eski bir iplik sistemidir.

    Ring iplik makinesini oluşturan elamanlar, çekim sistemi (çekim silindirleri), kılavuz ve kopça, bilezik, iğ üçlüsüdür. Ring makinesine beslenen fitil önce çekim silindirlerinden geçerek iplik inceliğine getirilir, kılavuzdan geçer ve iğin üzerinde dönen bilezik ve kopça yardımıyla büküm alarak kopsa sarılır. Kopçanın bir dönüşünde ipliğe bir büküm verilmektedir. Üretilen iplik masuralar halinde bobin makinelerine sevk edilir ve bobinlenir.


    Ring iplik eğirme sistemi ile daha ince ve sağlam iplikler elde edilmektedir. Bu sistemin dezavantajı, yüksek hızlarda kopçanın yanarak ipliği koparması ve verimi düşürmesidir. Hız konusundaki bu sınırlamalar yüksek hızlarda çalışmaya olanak sağlayan alternatif eğirme sistemleri ile çalışma ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Ring iplik eğirme sistemi iplik üretimindeki önemli yerini korumasına rağmen, belirli numara ve tipteki iplikler için yerini open-end gibi sistemlere bırakmaya başlamıştır. Bununla birlikte, son zamanlarda Japon iplik makinesi üretici firmalarının eğirme hızını arttırmaya yönelik yaptıkları çalışmalar ile ince numara iplik talebi ring iplikçiliğin yerini geri kazanmasını sağlamıştır.

    Ring iplikler iplikçilikte temel yapı olarak kabul edilmektedir. İplik yapısı yüksek oranda eksene ve birbirine paralel liflerden oluşmaktadır. Lifler oryente olmuş ve eksenin etrafına helisel olarak sarılmışlardır. Bu iplik yapısında sarmal yapan lifler yoktur ve sarım lifleri yok denecek kadar azdır. İnce, sağlam, düzgün ve kaliteli ipliklerdir. Liflerin paralel yerleşimi ve bükümü dayanım özelliklerinin diğer ipliklere göre üstün olmasını sağlamaktadır. En önemli avantajı, hammadde ve numara sınırlaması olmadan üretilebilmesidir. Üretim hızının düşük olması ve eğirme sırasında oluşan eğirme üçgeninin ipliğin fiziksel özelliklerini olumsuz etkilemesi gibi sorunları gidermek amacıyla yeni iplik tipleri geliştirilmiş olup bu iplik tipleri performans açısından ring iplik ile mukayese edilmektedir.

    0411ip

     

     

    Yazan Salı, 24 Ocak 2017 13:44 in İplik Üretimi Okunma 1214 defa
  • Ring iplik Makinesinde Kops Kontrolü
    Yazan

    Kops Kontrolünün Amacı Kops üzerindeki ipliğin belirlenen standartlarda sarılıp sarılmadığını belirlemek için yapılır.

    İplik makinesinden numune iplikler alınır. İplikler iplik standının bulunduğu araba ile laboratuvara getirilir.

    Test için kullanılan aparat ve cihazlar;

    Kops kontrolünde dijital kumpas ve hassas terazi kullanılmaktadır.


    Kops Sarım Hatalarının Nedenleri

    1-Anormal pütürlü kops,

    2-Aşınmış kops,

    3-Kopsun iğ üzerinde sıkı oturtulmaması,

    4-İplik gerginliğinin az olması,

    5-Kopça numarasının yanlış seçilmesi,

    6-İğ devrinin düşük oluşu,

    7-Sarım hızının normal çalışmaması,

    8-Hatalı sarılmış üst ve alt konikli masura,

    9-Sık sık iplik kopmaları,

    10-Çekim bölgesinde sık sık silindirlere sarma,

    11-Yer yer kalın sarımlar,

    12-Klima şartları,

    13-Elyafın kalitesi hatalı sarıma neden olmaktadır.

    Bu tür hataları önlemek için iplik numarası kontrol edilmeli, tırnak dişlisi ayarları ve sarım hızı ayarları kontrol edilmelidir.

    İplik işletmesinde;

    >>> Ham madde seçimine,

    >>> Uygun hız ve ayara,

    >>> Tüm makinelerin genel temizliğine ve bakımlarına dikkat edilirse iplik hataları asgariye inecektir.

    Masura Üzerindeki İplik Miktarını Belirlemek

    1-Dijital kumpas ile önce kops dibi ölçülür.

    2-Kops başı ölçülür.

    3-Daha sonra konik yükseklik ölçülür.

    4-Kopsun orta kısmı (bilezik çapı) dijital kumpas ile ölçülür, kumpas üzerindeki değerler kops çapı takip formuna kaydedilir.

    5-Hassas terazide masuranın dolu hali tartılır.

    6-Masuranın darasını almak için boş masura tartılır.

    7-Daha sonra masura üzerindeki iplik miktarı hesaplanır.

    Örnek: Ne10/1 iplik için;

    Tartım sonucu iplik ağırlığı;

    191.77 g Boş masura ağırlığı;

    52 g Formül

    Sade iplik ağırlığı = Toplam dolu masura - Boş Masura Sade iplik ağırlığı =191.77-52 Sade iplik ağırlığı =139.71 Kopstaki iplik miktarı=139.71x10/1x1.693 Kopstaki iplik miktarı=2365.2903m olarak bulunur.

     

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 22:29 in Kalite Kontrol Okunma 1644 defa
  • Ring iplik Makinesinde İplik Tüylülük Kontrolü
    Yazan

    İplikte tüylülük miktarının çok yüksek miktarda olmasının, kumaşın görünüşü üzerinde olumsuz bir etkisi vardır. Hedeflenen amaç tüylülük varyasyonu düşük olan iplik üretmektir.

    Bir tekstil fabrikasında;

    1-Sonraki işlemlerde ipliklerin tüylülüğünün azaltılmasında,

    2-Bobinler içinde ipliklerin tüylülüğünü düzeltmek,

    3-Farklı üretim aşamaları arasında tüylülük farklılıklarını azaltmak ,

    4-Periyodik tüylülük varyasyonlarını ortadan kaldırmak,

    5-İpliklerin tüylülüğünü büyük ölçüde azaltan makine parçalarını optimize etmek ,

    6-İpliklerin tüylülüğünü değiştirmek ya da düzeltmek için üretim proseslerini değiştirmek,


    7-Optimum ve düzgün tüylülük açısından üretim hızını değiştirmek,

    8-İpliklerin yakılmasından sonra tüylülük değişimlerine karar verebilmek,

    9- Haşıllama ve çözgü çekme sırasında doğru ölçümleri almak için,

    10-İpliklerin dokuma ve örme makinelerindeki davranışları hakkında bir tahmin yapabilmek (makine atkı ipliklerinin sıkışması nedeniyle durur, hava jetli dokuma makinelerine atkı atımının optimize edilmesi gibi),

    11-Tekstil kumaşlarının boncuklanma eğilimini değerlendirmek,

    12-Dokuma ve örme kumaşların görüntüsü ve tutumuyla ilgili bir tahmin yapabilmek amacı ile tüylülük testi kullanılmaktadır.

    Tüylülük, ipliğin ham maddesinden bağımsızdır.İplik tüylülüğünün ölçümü ve değerlendirilmesi ipliğin kalitesi için önemlidir. İplikte tüylülüğün fazla olması, dokuma ve örme işlemleri sırasında sorunlara neden olmakta ve bitmiş ürünlerin kalitesinin düşmesine neden olabilmektedir. Tüylülük ölçüm cihazı, kesikli iplikler için geliştirilmiş bir cihazdır.

    Tüylülük Ölçme Cihazı Tüylülük testi uster 4 test cihazında yapılmaktadır. Sabit bir tek renkli ışık kaynağı (lazer), paralel ışığı dağıtan iplik yapısından çıkan tüylerin üzerine çarpar. İplik yapısından dışarı çıkan lifler nedeniyle saçılan ışık, bir lens sistemiyle toplanır ve optik bir sensörle yakalanır. Saçılan ışık, tek liflerde kırılma, difraksiyon ve yansıma nedeniyle gerçekleşmektedir. Örneğin iplik yapısından çıkan lifler parlak görülmektedir.

    İplik tüylülüğü ile orantılı olan optik sensörün elektriksel çıktı sinyali daha sonra dijital bir değere dönüştürülür ve test cihazının bilgisayarında değerlendirilir. Ölçüm bölgesinde iplik bulunmazsa, foto alıcısına hiç bir ışık düşmez ve bu nedenle hiç bir elektriksel sinyal oluşmaz.

    Tüylülük test cihazının özellikleri;

    1-Yapılan ölçüm tekrar yapılabilir.

    2-Cihaz otomatiktir, hız ayarı yapılarak çok yüksek hızda ve kısa sürede ölçüm yapılabilir.

    3-Ölçüm yapılırken iplik yapısının göz önünde bulundurulması gerekmez.

    4-Tüylülük cihazı kirlilik, iplik kılavuzu, test hızı gibi durumlardan etkilenmez.

    Tüylülük testinin yapılışı;

    1-Numune iplikler uster cihazının askılık bölümüne takılır.

    2-Birbirine karışmayacak şekilde kılavuzlardan geçirilir.

    3-İplik ucu cihazı ön kısmında bulunan kılavuzlardan geçirilir.

    4-Kılavuzlardan geçirilen iplik uster cihazının tüylülük ölçüm aralığından geçirilir.

    5-Daha sonra çekim makaraları oradan da emiş düzesine verilerek telef kutusuna ipliğin emilmesi sağlanır.

    6-Tüylülük değeri, cihazın bilgisayarından diyagram ve spektogram olarak alınabilir. Değerler yazıcıdan alınabilir.

    Tüylülük ölçü birimi

    Tüylülük ölçüm birimi, yaklaşık 1 cm uzunluktaki ipliğin tüylülüğünü ifade etmektedir. Alıcıdaki ışık yoğunluğu, ölçüm alanı içinde tüm çıkıntı liflerin toplam uzunluğuyla orantılıdır.

    Tüylülük değeri, grafik ve diyagramda H harfi ile gösterilmektedir; 1 cm uzunluğundaki ölçüm alanı içinde, çıkıntı liflerin toplam uzunluğunu ifade etmektedir. Örneğin 4,0 (H) tüylülük değeri, 1 cm ölçüm bölgesi uzunluğuna göre toplam 4 cm lif uzunluğuna karşılık gelmektedir.( H) tüylülük değeri, iki uzunluğun oranı olduğundan birimi yoktur.

    Tüylülük diyagramı;

    Tüylülük diyagramı, belirli bir periyotta bir iplikteki tüylülük varyasyonlarını göstermektedir. Örneğin materyal uzunluğu yatay eksende; tüylülük ise dikey doğrultuda işaretlenir. Cihazın bilgisayarında diyagram ile ilgili veriler girilerek iplikteki kısa, orta, uzun periyotlu tüylülük sapmalarının tespit edilebilmesi için tüylülük kesim uzunlukları seçilebilir. Test için normal 0,1 m, 0,3 m, 1 m, 3 m, 10 m, 30 m, 100 m, 300 m ve 1000 m‟deki kesim uzunluklarından biri seçilebilir.

    Tüylülük spektrogramı;

    Tüylülük cihazında, tüylülük spektrogramı ile tüylülükteki periyodik varyasyonları gösterebilmektedir. Örneğin tüylülük Ģekildeki gibiyse, λ dalga boyunda bir pik görülecektir.

    Kops oluşumunun tüylülük üzerine etkisi;

    Ring iplik makinesinde iplik sarımı sırasında iplik gerginliğinin değişmesi tüylülük oluşumuna neden olmaktadır.

    İplik bükümünün tüylülüğe etkisi;

    İplik bükümünün tüylülük üzerine kesin bir etkisi vardır. Yumuşak bir iplik, sert bir ipliğe göre daha tüylü olmaktadır. Tüylülük, artan iplik bükümüyle azalmaktadır. Yüksek bir bükümde elyafın birbirine daha fazla sarılmasıyla açıklanabilir.

    Çekim silindirlerinin tüylülüğe etkisi;

    Çekim sistemi silindir manşonlarının sertliği ile karde pamuklarda tüylülük çok az miktarda artma olur.

    Sarım hızının tüylülüğe etkisi;

    Sarım hızı arttıkça tüylülük artmaktadır. İplik gerginleştiricileri ve iplik kılavuzları, ipliklerin yüzey yapısını etkilemektedir.

    Klima koşullarının tüylülüğe etkisi;

    Klima koşullarının iplik tüylülüğü üzerinde önemli bir etkisi vardır.İplik üretimi sırasında, standartların altındaki düşük nem, liflerin esnekliğinin azalmasına ve statik elektriğin artması ile iplikte daha fazla tüylülüğe sebep olmaktadır. Tüm testler standart işletme ortamında (20°C, % 65 bağıl nem) gerçekleştirilmelidir.

    Tüylülüğe Etki Eden Faktörler

    Hammadde

    >>> Elyaf Ştapel Uzunluğu

    >>> Uzunluk Üniformitesi

    >>> Kısa Elyaf İçeriği

    >>> Yapışkanlık

    İplik Hazırlık ve Eğirme

    >>> Fitil Bükümü

    >>> Eğirme Gerginliği ( Ring iplikçilik )

    >>> Bileziklerin ve kodpçaların kullanım süresi ve tipi ( Ring iplikçilik )

    >>> İplik Bükümü

    İplikhane Klima Koşulları

    >>> Sıcaklık

    >>> Nem

    İplik Numarası

    Kalın bir iplik, ince ipliğe göre daha yüksek tüylülüğe sahiptir. Sabit bükümde bir ipliğin enine kesitinde fazla sayıda lif olması, çıkıntı lif sayısını arttırır.

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 22:20 in Kalite Kontrol Okunma 1424 defa
  • Ring iplik Makinesinde İplik Mukavemet ve Uzama %’si Kontrolü
    Yazan

    Mukavemet, ipliğin uygulanan yüke karşı gösterdiği dirençtir. İplikte mukavemetin yüksek olması iplik kopuşunu ve makine duruşlarını azaltarak verimliliğin artmasını sağlar. Mukavemet kontrolünün amacı, iplik kopma mukavemetinin ve kopma uzamasının tayin edilmesidir. Adından da anlaşılacağı gibi ürünün belli koşullara göre dayanıklılığını ölçmektir. Bu test sadece ipliğe yapılmaktadır.

    İplik mukavemetine etki eden en önemli faktörler

    1-Ham maddenin cinsi,

    2-Lif uzunluğu,

    3-Lif uzunluk dağılımı,

    4-Lif mukavemeti,

    5-İplikteki büküm,

    6-Elyafın paralellik durumu,

    7-Düzgünsüzlük oranı,

    8-Nem ve yabancı madde oranı


    Ham madde cinsi: Keten, pamuk, naylon, rayon ve yünün soldan sağa mukavemeti azalırken uzama yüzdesi artar.

    Lif uzunluk dağılımı: Dağılımdaki değişkenlik yüksek ise bu, mukavemette değişikliğe neden olur. Aynı stapel uzunluğa sahip, fakat kısa lif oranı farklı olan ipliklerden kısa lif oranı fazla olanın mukavemeti daha düşük olur.

    Lif uzunluğu: Lif uzunluğu artarsa ipliğin mukavemeti de artacaktır. Bunun nedeni elyaflar birbirine daha iyi tutunacaktır. Kısa liflerden üretilen ipliğin mukavemeti düşük olur.

    Lif mukavemeti: Liflerin mukavemeti artarsa ipliğin de mukavemeti artar.

    Elyafın paralellik durumu: Liflerin birbirine paralel olması kolay açılmasını sağlar. Böylece ipliğin mukavemeti azalır.

    Büküm: Belli bir sınıra kadar ipliğin mukavemetini arttırır. Ancak kritik nokta aşılırsa ipliğin mukavemeti düşer.

    Düzgünsüzlük oranı: İplikte düzgünsüzlük arttıkça ipliğin mukavemeti azalır.

    Nem ve yabancı madde oranı: Elyafın cinsine göre nem miktarı mukavemetin artıp azalmasına neden olur. Yabancı maddeler mukavemeti düşürür.

    İplik mukavemeti ve uzaması, ipliğin en önemli kalite değerlerindendir. Çünkü iplik, kumaş haline gelinceye kadar pek çok gerilimlere maruz kalır. Bir tekstil yüzeyinin ya da ürününün üretilebilmesi için ipliğin üretim aşamasındaki bu gerilimlere dayanabilmesi gerekir. Ayrıca tekstil yüzeyi veya iplik olarak tekstil ürünü kullanıcıya sunulmaya hazır hale geldikten sonra da kullanım esnasında maruz kalacağı yüklemelere ve zorlanmalara dayanıklı olmalıdır. Her kullanım alanına göre gerekli bir minimum iplik mukavemeti değeri vardır. Ġplik üretilirken bu mukavemet değeri sağlanacak şekilde üretilmelidir. Bu nedenle, henüz yarı mamul iken üretim aşamalarında mukavemet değerlerinin kontrol edilmesi ve gerekli değerleri sağlayıp sağlamadığının tespiti çok önemlidir.

    Dinamometre (Mukavemet Test Cihazı ) Ġpliğin mukavemetinin ölçümünde mukavemet test cihazından yararlanılır.

    Numune ipliklerin deneyden önce standart atmosfer şartlarında en az 3 saat dinlendirilerek sabit nem dengesine gelmesi sağlanır. Standart atmosfer şartlarında bırakılan ipliğin 2 saat aralıkla yapılan tartısında ağırlık kaybı % 0,25‟ten az ise numunenin deney şartlarına geldiği kabul edilir. Deney numunesi olarak ayrılan her bobin ya da masuradan en az 5 ölçüm yapılması tavsiye edilmektedir. Kaç adet numune bobin ya da masuranın alınacağı ise hakkında bilgi edinilmek istenen kütlenin (partinin) miktarına bağlı olarak istatistiksel olarak seçilmelidir. Büyük miktarlı partilerde numune sayısının arttırılması tüm parti hakkında daha güvenilir bir fikir edinilmesi için doğru olacaktır. Numuneler, deneyden önce standart atmosfer şartlarında (% 20 ± 2 °C sıcaklık ve % 65 ± 2 nispi rutubet) 24 saat kondüsyonlanmalıdır. Deney standart atmosfer şartlarında yapılmalıdır.

    Mukavemet testinin yapılışı;

    1-İplik makinesinden iğ numarasına göre alınmış 10 bobin, sırasıyla cihazın askılık kısmına takılır.

    2-Cihaz askılık kısmına 40 bobin takılabilir ve arka arkaya teste tabii tutulabilir.

    3-Testi yapılacak iplikler cihazın üzerindeki kılavuzdan sırasıyla geçirilir bağlanır.

    4-Test için kopsta olması gereken iplik miktarı 8,5-11,5 g olmalıdır. Her iplikten 5 test yapılır ve her test 20 saniyede tamamlanır.

    5- Cihazın bilgisayar kısmında test ile ilgili veriler girilir.

    o İplik numarası (16/1),

    o İpliğin bükümü,

    o Kaç tur çekileceği (5 tur),

    o Kaç bobin (askılıktaki bobin sayısı)

    o Makine numarası

    o Zaman ayarı kontrol edilir, 20 sn± 3 zaman ayarı yapılır.

    o Cihazda uygulanan kuvvet ipliğin numarasına göre değişir.Örneğin Ne 16/1 iplik için uygulanan kuvvet 18.8 gf‟tir.

    6-Start/stop ile test başlatılır.

    7-İplik tutucu mekanizma ( çene ), ipliği tutarak alt ve üst çene arasında sıkştırır.

    ( Düz ve bükümlü ipliklerde çene aralığı 500 mm‟dir.)

    8-Alt çeneye belirli bir kuvvet uygulanır.

    ( Bu kuvvetin etkisi ile iplikte bir miktar uzama görülür ve ipliğin dayanıklılık derecesine göre iplik kopar. )

    Uzama Yüzdesini Okunuşu

    İpliğin koptuğu andaki kuvvet, “Kopma kuvveti” olarak tanımlanır. İpliğin koptuğu ana kadar oluşan uzama miktarının ipliğin ilk boyuna oranına ise “Kopma uzaması” adı verilir ve % olarak ifade edilir.

    >> Alt çenenin ipliği çekmesi ile ipliğin kopma anında mukavemeti; test otomatik olarak programa göre yapılır, sonucu yazıcıdan alınır, değerler test formuna kaydedilir.

    >> Test esnasında elde edilen kuvvet/uzama diyagramı bilgisayar ekranından görüntülenebilmekte ve test verileri (tenacıty, elongatıon, test no, kopma zamanı, kopma yükü değerleri ) ile birlikte yazıcıda yazdırılabilmektedir.

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 20:18 in Kalite Kontrol Okunma 1775 defa
  • Ring İplik makinesinde İplikte Büküm Kontrolü
    Yazan

    İplikte Büküm Sayısını Bulmanın Amacı Büküm, birim uzunluktaki tur ya da helis sayısıdır. Büküm kesiksiz ve kesikli ipliklerde, liflerin birbirine sürtünerek iplik yapısını oluşturmasını sağlar. Kesiksiz (filament) ipliklerde büküm olmaksızın filamentlerin yan yana çok gevşek bir yapı elde edilse de bunun kullanım yeri çok kısıtlı olacaktır. Bükümsüz bir ipliğin mukavemeti düşük olacağından tekstil mamulünün mukavemeti de düşük olur ve tekstil mamulünün özelliklerini kötü yönde etkiler.

    >>> Kesikli liflerde ipliğin oluşabilmesi için büküm şarttır.

    >>> İplik oluşumunda ipliğe verilecek büküm miktarı lifin inceliğine, uzunluğuna, ipliğin numarasına ve kullanılacağı yere bağlıdır. Büküm miktarı arttıkça ipliğin mukavemeti de artar. Ancak büküm artışının belirli bir noktasından (kritik nokta) itibaren mukavemet düşmeye başlar.

    >>> İpliklerde büküm sayısının bilinmesi çok önemlidir. Çünkü büküm sayısı arttıkça iplik çapı genişleyeceğinden iplik numarasının değişmesine neden olacaktır. Büküm, ipliğin boya alma yeteneğini de etkiler. Az bükümlü iplikler çok, yüksek bükümlü iplikler ise daha az boya emerler.

    Bu nedenlerden dolayı iplik bükümünün çok dikkatli olarak kontrol edilmesi gerekir.

    Büküm Ölçme Cihazı Deney numuneleri alınırken, iplik bükümünün değişmemesi için, bükümü ölçülecek bölge elle tutulmamalıdır. Numune seçiminde 5 adet bobin veya kops alınır. Her bobin ya da kopstaki ipliklerin ilk 25 metresi, büküm sayısında farklılık olacağından numune olarak kullanılmaz ve atılır. Deney numuneleri, iplik boyunca bir metreden büyük rastgele aralıklarla alınır. Her bobin veya kopstan 5 veya daha az ölçüm yapılmamalıdır. Partiden numune alınıyor ise alınan her bobin veya kopsa eşit sayıda ölçüm yapılmalıdır.

    İpliğin büküm yönünün tespiti;

    Büküm yönü iplik makinesinde iğlerin dönüş yönüne bağlıdır. Eğer iğler saat yönünde dönüyorsa sağ büküm (Z), saat yönünün tersi yönünde dönüyorsa ipliklere sol büküm (S) verilir.

    Bükülü bir ipliğin büküm yönü şu şekilde bulunur:

    İplik parmak uçlarıyla tutulur ve sarkıtılır. İplik üzerindeki büküm izleri (helisler) sağ yönde yönlenmiş ise iplik büküm yönü sağ yönlüdür.İplik üzerindeki helisler Z harfinin orta çizgisine paralel ise büküm yönü sağ yöndür.İplik üzerindeki büküm helisleri sol yöne yönlenmiş ise iplik sol bükümlüdür.İplik üzerindeki helislerin yönü S harfinin orta çizgisine paralel ise iplik büküm yönü sol yöndür.

    Bükümün ölçülmesi;

    Tek ve çift katlı ipliklerin bükümü, büküm ölçme cihazı ile yapılmaktadır. Ölçülecek iplik numunesinin öncelikle numarası ve büküm yönü tespit edilir. İpliğin numarasına göre gergi ağırlıkları bulunur.

    Büküm testinin yapılışı;

    >>> İplik ucu önce sayacın bulunduğu kısımdaki iplik çenesine tutturulur.

    >>> Diğer ucu ise gergi ağırlığıyla birlikte ikinci çeneye tutturularak iplik üzerinde bulunan bükümün ters yönünde çevrilmeye başlanır.

    >>> Bu yöntemde test uzunluğu tek kat iplikler için 250 mm‟dir. Uzamayı gösteren ibre sıfır konumunda iken büküm açılmaya başlanır.

    >>> Büküm açıldıkça iplik de uzayacağından ibre sola doğru hareket eder ve bir süre sonra frenleyici yardımı ile durdurulur. Ancak büküm açılmaya devam eder ve tamamen açıldıktan sonra dönme hareketi durdurulmaksızın tekrar büküm verilir. Bu işlem ibre tekrar sıfır noktasına gelene kadar devam ettirilir.

    >>> İbre sıfıra geldiğinde sayaçtaki değer okunur. Okunan değer ikiye bölünerek o test uzunluğundaki büküm değeri bulunur.

     

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 20:05 in Kalite Kontrol Okunma 1297 defa
  • Ring İplik Makinesinde Tek Katlı İpliklerde Düzgünsüzlük Kontrolü
    Yazan

    Düzgünsüzlük, ölçülebilen herhangi bir iplik özelliğinin varyasyonu ya da doğrusal yoğunluktaki değişimi olarak ifade edilir.

    Liflerin incelik ve uzunluk özellikleri açısından geniş sınırlar içerisinde değişim göstermesi ve liflerin iplik uzunluğu boyunca tesadüfî yerleşimlerinden kaynaklanan düzgünsüz dağılışlar nedeniyle ipliğin numara, mukavemet, büküm vb. özelliklerinde iplik boyunca değişimler ortaya çıkar. Tekstil malzemesinde ortaya çıkan bu tip değişimler, bazen belli bir zaman periyodu ile tekrarlama eğilimi gösterirler ki, bu tip değişimlere “periyodik düzgünsüzlükler” veya “periyodik hatalar” adı verilir. Günümüzde bu hataların mümkün olduğu kadar erken aşamalarda tanınması ve giderilmesi amacıyla düzgünsüzlük kontrolü yapılır.

    İplik düzgünsüzlüğünün başlıca nedenleri;

    1-Ham madde özellikleri ve tesadüfî elyaf düzeninden ileri gelen doğal düzgünsüzlükler.

    2-Çekim işlemi nedeniyle liflerin gruplaşması sonucu ortaya çıkan düzgünsüzlükler.

    3-Mekanik hatalar sonucu doğrusal yoğunluktaki periyodik düzgünsüzlükler.

    4-Tesadüfü değişiklikler sonucu oluşan düzgünsüzlükler.

    İplik düzgünsüzlüğünün işlemler sırasında neden olduğu faktörler;

    1-Düzgün olmayan bir iplik, eğirme, bobinleme, dokuma ve örme veya ipliğe gerilim uygulanan diğer bütün işlemler esnasında kopma eğilimi gösterecektir. Bu da verimi düşürür.

    2-Kumaş yüzeyinde gözle görülebilen bariz hatalar oluşur.

    3-Deformasyona karşı dirençlerinin az olmasından dolayı iplikteki ince yerlerde daha fazla büküm toplanır.

    4-Boncuklanmaya karşı direnç, kire karşı tutum, rutubet emiş derecesi, ışık yansıtma ve parlaklık gibi kumaş özellikleri de iplik düzgünsüzlüğü tarafından etkilenmektedir.

    5-Örme kumaşlarda iplik düzgünsüzlüğü kendini kumaş üzerinde belli eder.İplikte düzgün bir şekilde devam eden numara varyasyonu yüzeyde açıklı koyulu bölgeler oluşturmuştur. İplikte kalın bölgeler örme kumaşta daha koyu, ince bölgeler ise açık renkteki yerleri meydana getirmiştir.

    6-Boyama işleminden sonra da iplikteki kalın bölgelerin ince bölgelerden daha çok boya almasından dolayı farklılıklar daha belirgin hal alır. Özellikle düz örgüler, diğer örgü türlerine göre iplik hatalarını daha belirgin olarak gösterirler.

    İplik Düzgünsüzlük Cihazı

    Bu cihazlardan en yaygın olarak kullanılanlardan biri “Uster Düzgünsüzlük Ölçme Cihazı”dır. Uster düzgünsüzlük ölçme cihazında elde edilen spektogramın analizi, bant, fitil ve ipliklerde periyodik değişimlere neden olan hataların incelenip kaynağının belirlenmesinde çok kullanışlı bir yöntemdir.

    Düzgünsüzlük cihazı, şerit, fitil ve ipliklerin kütle varyasyonlarını ölçmek için elektriksel kapasitif prensibini kullanmaktadır. Kapasitif ölçümde, iki paralel kondansatör (kanal) plakası arasından elektrik iletkenliği olmayan bir materyal geçmektedir. Test materyalinin kütle varyasyonları, sensörden gelen elektriksel sinyali değiştirecektir. Elektriksel sinyaller yükseltilir, analiz edilir ve kaydedilir. Bu yolla, test edilen materyalin kütle varyasyonları çok hızlı ve doğru bir şekilde ölçülmektedir.

    Uster düzgünsüzlük cihazının yararları;

    1-Şerit, fitil ve ipliklerin düzgünsüzlüğü,

    2-Kalın yer, ince yer ve nepslerin frekansı,

    3-Nadir oluşan hataların frekansı,

    4-İpliklerin mukavemet ve uzaması,

    5-İplik numara değişimi,

    6-İplik tüylülüğü,

    7-İplik çapının değişimi,

    8-İpliklerdeki çepel ve toz,

    9-İpliklerin yuvarlaklığı tespit edilebilmektedir.

     

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 19:29 in Kalite Kontrol Okunma 1290 defa
  • Ring İplik Makinesinde İplikte Numara Kontrolü
    Yazan

    İplikçilikte numaranın belirlenmesi, yapılan ipliğin kalitesinin belirlenmesinde önemli rol oynar. Numara kontrolü, proses ile ilgili hataların belirlenmesi ve makine ayarlarının düzenlenmesini sağlamaktadır.İpliklerde numara tayini için, standart atmosfer şartları 20 ºC± 2 sıcaklık % 65 ±2 nispi rutubet olmalıdır.Numune iplikler önce standart atmosfer koşullarında an az 6 saat dinlendirilerek sabit nem dengesine gelmesi sağlanır. Standart atmosfer koşullarında bırakılan ipliğin 2 saat aralıkla yapılan tartısında ağırlık kaybı % 0,25‟den az ise numune ipliğin deney koşullarına geldiği yani kondisyonlandığı kabul edilir.İplik numarasının tespiti için teslime hazır bir iplik partisinden veya işletmede çalışan makinelerden laboratuvar numunesi alınır. Bu laboratuvar numunelerinden deney numuneleri seçilir. İplik numarasının tespiti için teslime hazır bir iplik partisinden veya işletmede çalışan makinelerden laboratuvar numunesi alınır ve deney numuneleri seçilir.

    Numune alınırken dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır;

    1-Numune bir bütünü temsil edecek şekilde alınmalıdır.

    2-Tam dolu kopslarla deney yapılmalıdır.

    3-Kopslar üzerinde işletmeden gelen toz, yağ gibi maddeler bulunmamalıdır.

    4-Alınan kopslardan bir miktar iplik sağılarak kontrole başlanmalıdır.

    5-Kops sonlarındaki ipliklerden kontrol yapılmamalıdır.

     

    Yazan Çarşamba, 11 Mayıs 2016 19:11 in Kalite Kontrol Okunma 1212 defa